Ο Ζελένσκι απονέμει στον Έλον Μασκ το ουκρανικό «Τάγμα Ελευθερίας» παρά τις επικρίσεις

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απένειμε στον δισεκατομμυριούχο της τεχνολογίας Έλον Μασκ το Τάγμα της Ελευθερίας, μία από τις πιο σημαντικές κρατικές τιμητικές διακρίσεις της Ουκρανίας, μήνες αφότου ο ιδρυτής της SpaceX συνεργάστηκε με το Κίεβο για να μπλοκάρει την παράνομη χρήση του Starlink από τη Ρωσία, μια κίνηση που αποδιοργάνωσε τις επικοινωνίες της Μόσχας στα πεδία των μαχών και βοήθησε να επιβραδυνθεί η ρωσική προέλαση.

Το διάταγμα, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στον ιστότοπο της ουκρανικής προεδρίας, αναφέρεται στις «εξαιρετικές προσωπικές του υπηρεσίες για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της ελευθερίας» και στη συμβολή του στις σχέσεις μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ.

Η απονομή σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή στροφή στη σύνθετη σχέση μεταξύ του Μασκ, της Ουκρανίας και της ηγεσίας της χώρας, καθώς το Κίεβο εξαρτάται κρίσιμα από τη δορυφορική του τεχνολογία, παρά τις επανειλημμένες διαφωνίες για τον πόλεμο και την ολοένα πιο αιχμηρή κριτική του Μασκ προς τον Ζελένσκι.

Το Starlink του Μασκ αποδείχθηκε καθοριστικό για την Ουκρανία από τις πρώτες κιόλας ημέρες της ευρείας κλίμακας ρωσικής εισβολής, παρέχοντας επικοινωνίες σε πολίτες, κρατικούς θεσμούς και στρατιωτικές δυνάμεις, μετά την καταστροφή ή βλάβη των συμβατικών δικτύων.

Ο Μασκ ενεργοποίησε την υπηρεσία πάνω από την Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, έπειτα από έκκληση του τότε υπουργού Ψηφιακού Μετασχηματισμού, Μιχάιλο Φεντόροφ.

Δεκάδες χιλιάδες τερματικά έχουν έκτοτε γίνει κεντρικό εργαλείο για τις ουκρανικές επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης και για τη λειτουργία των drones.

Ωστόσο, οι ρωσικές δυνάμεις βρήκαν επίσης τρόπους να προμηθεύονται παράνομα τερματικά Starlink, παρότι η SpaceX υποστηρίζει ότι δεν πουλά την υπηρεσία στη Ρωσία ούτε συνεργάζεται με τη ρωσική κυβέρνηση ή τον ρωσικό στρατό.

Στις αρχές του 2026, Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι ρωσικές δυνάμεις τοποθετούσαν όλο και συχνότερα τα τερματικά σε επιθετικά drones, προσφέροντας στους χειριστές μια ανθεκτική σύνδεση που επέτρεπε στα UAV να πετούν σε χαμηλό ύψος, να αντέχουν στον ηλεκτρονικό πόλεμο και να ελέγχονται από μεγαλύτερες αποστάσεις.

Το Κίεβο απευθύνθηκε απευθείας στη SpaceX τον Φεβρουάριο, και ο Μασκ απάντησε δημόσια στον Φεντόροφ, την ώρα που Ουκρανοί και μηχανικοί της SpaceX εργάζονταν σε μέτρα για να αποτρέψουν τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση της Ρωσίας.

Η παρέμβαση ανέδειξε τον εξαιρετικό ρόλο που έχουν πλέον ο Μασκ και οι εταιρείες του σε έναν πόλεμο όπου οι δορυφορικές επικοινωνίες είναι βαθιά ενσωματωμένες στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η ταραχώδης σχέση του Μασκ με την Ουκρανία

Παρότι ο Μασκ παρείχε το Starlink στην Ουκρανία σε μια κρίσιμη στιγμή το 2022, δεν άργησαν να προκύψουν διαφωνίες σχετικά με το πόσο θα έπρεπε να αξιοποιείται η τεχνολογία στις ουκρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο Μασκ τόνιζε επανειλημμένα ότι το Starlink προοριζόταν για παροχή επικοινωνιών και όχι για τη διευκόλυνση επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς και έχει επαναλάβει ότι η χρήση του σε πλήγματα κατά ρωσικών στόχων θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση του πολέμου.

Οι περιορισμοί του είχαν άμεσες συνέπειες στο πεδίο της μάχης.

Σύμφωνα με δημοσιογραφική έρευνα του 2025, ο Μασκ διέταξε τη διακοπή της κάλυψης του Starlink σε τμήματα των ουκρανικών εδαφών που τελούσαν υπό ρωσική κατοχή κατά τη διάρκεια της αντεπίθεσης του Κιέβου το 2022, διαταράσσοντας τις ουκρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ξεχωριστή διαμάχη αφορούσε την Κριμαία. Ο Μασκ απέρριψε ουκρανικό αίτημα για ενεργοποίηση του Starlink γύρω από τη Σεβαστούπολη, στο πλαίσιο επιχειρήσεων της Ουκρανίας κατά του ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας, λέγοντας ότι φοβόταν πως διαφορετικά η SpaceX θα γινόταν «ρητά συνένοχη σε μια μείζονα πράξη πολέμου και κλιμάκωσης της σύγκρουσης».

Οι διαφωνίες στη συνέχεια πήραν ολοένα πιο πολιτικό χαρακτήρα.

Ο Μασκ αμφισβήτησε επανειλημμένα τη συνέχιση της δυτικής στήριξης προς την Ουκρανία και υποστήριξε ότι το Κίεβο θα έπρεπε να επιδιώξει μια διαπραγματευμένη λήξη του πολέμου.

Άσκησε επίσης ευθεία κριτική στον Ζελένσκι και υποστήριξε τα καλέσματα για διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία παρά τον στρατιωτικό νόμο, υπό τον οποίο οι εθνικές εκλογές έχουν ανασταλεί από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της τον Φεβρουάριο του 2022.

Το ζήτημα πήρε ιδιαίτερα εκρηκτικές διαστάσεις αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο και άρχισε να πιέζει το Κίεβο για τη διεξαγωγή εκλογών, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να διαπραγματευτεί με τη Μόσχα μια λήξη του πολέμου.

Νέα αιτήματα του Κιέβου για το Starlink

Το Κίεβο συνεχίζει να συνεργάζεται στενά με τη SpaceX, παρά την κριτική του Μασκ.

Το Starlink παραμένει βαθιά ενσωματωμένο και αναντικατάστατο στις στρατιωτικές επικοινωνίες της Ουκρανίας, ενώ η ενσωμάτωσή του στα drones έχει προσφέρει στις ουκρανικές δυνάμεις έναν πιο ανθεκτικό τρόπο ελέγχου μη επανδρωμένων συστημάτων σε περιοχές όπου οι παραδοσιακές ραδιοζεύξεις είναι ευάλωτες στον ρωσικό ηλεκτρονικό πόλεμο.

Η τεχνολογία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τα πλήγματα σε ουκρανικά εδάφη υπό ρωσική κατοχή, όπου οι ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποιούν ολοένα περισσότερο drones για να πλήττουν γραμμές εφοδιασμού, κέντρα διοίκησης και άλλους στρατιωτικούς στόχους βαθιά στα μετόπισθεν.

Η Ουκρανία ζητά τώρα την έγκριση του Μασκ για να επεκτείνει τη χρήση drones εξοπλισμένων με Starlink σε πλήγματα βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος.

Το Κίεβο πιστεύει ότι η τεχνολογία θα μπορούσε να επιτρέψει στις δυνάμεις του να πλήττουν κινητούς ρωσικούς και βορειοκορεατικούς εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων όταν αυτοί μετακινούνται σε θέσεις βολής, προσφέροντας ενδεχομένως στην Ουκρανία ένα ακόμη μέσο αντιμετώπισης μιας από τις πιο δύσκολες απειλές για την αντιαεροπορική της άμυνα.

Μέχρι στιγμής, ο Μασκ αρνείται να εγκρίνει το αίτημα.