Kıbrıs'ta liderler zirvesi: Erhürman ve Hristodulidis'ten haftada bir görüşme kararı

Kıbrıs'ta çözüm müzakerelerinin yeniden başlatılması yönündeki çabalar kapsamında, Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, haftada bir kez bir araya gelme ve ihtiyaç duyulması halinde görüşmeleri daha sık gerçekleştirme konusunda uzlaştı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in uzun süredir durma noktasında bulunan Kıbrıs müzakerelerini yeniden başlatma girişimi kapsamında gerçekleştirilen görüşme, iki liderin Guterres'in temmuz ayında adaya gerçekleştirdiği ziyaretten bu yana yüz yüze yaptığı ilk toplantı oldu.

BM kontrolündeki ara bölgede gerçekleşen görüşmenin ardından BM'den yapılan kısa açıklamada, görüşmelerin “yapıcı” geçtiği belirtilerek liderlerin toplantılarını yoğunlaştırma ve “haftada bir kez ve koşulların gerektirdiği durumlarda daha sık” bir araya gelme konusunda mutabık kaldıkları bildirildi.

Guterres, temmuz ayında Kıbrıs'a gerçekleştirdiği ziyarette Hristodulidis ve Erhürman ile ayrı ayrı görüşmüş, ardından Kıbrıs meselesinin çözümüne yönelik yeni bir girişim başlatmıştı. BM Genel Sekreteri, adadaki liderler ile garantör ülkeler Yunanistan, Türkiye ve İngiltere'yi bir araya getirecek yeni bir müzakere süreci düzenlemeyi planladığını açıklamıştı.

Ancak Guterres, yeni bir zirvenin sonuç alınmadan düzenlenmesini istemediğini vurgulayarak, kapsamlı görüşmeler öncesinde yeterli hazırlık yapılması ve taraflar arasında güven oluşturulması gerektiğini belirtmişti.

2017'deki Crans-Montana süreci sonuçsuz kalmıştı

Kıbrıs sorununa çözüm arayışının en kapsamlı girişimlerinden biri olan Crans-Montana Konferansı, 2017 yılında BM himayesinde İsviçre'de gerçekleştirildi. Görüşmelerin temel hedefi, adanın iki toplumlu ve iki bölgeli federal bir yapı çerçevesinde yeniden birleşmesini sağlayacak kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmaktı.

Müzakerelerde güvenlik ve garantiler, Türkiye'nin garantörlük statüsü ve adadaki Türk askerlerinin geleceğinin yanı sıra toprak, mülkiyet, yönetim ve güç paylaşımı ile dönüşümlü başkanlık gibi başlıklar ele alındı. Taraflar bazı konularda ilerleme kaydetse de özellikle güvenlik ve garantiler ile siyasi eşitlik konusunda ortak bir zemine ulaşamadı.

BM Genel Sekreteri Guterres, 7 Temmuz 2017'de konferansın anlaşmaya varılamadan sona erdiğini açıklamıştı.

Kıbrıs sorunu

1974’teki gelişmelerin ardından fiilen ikiye bölünen Kıbrıs’ta BM gözetimindeki siyasi süreç uzun süredir durağan seyrediyordu. Son aylarda artan temaslar, taraflar arasında güven artırıcı adımların yeniden gündeme gelmesine yol açmıştı.

Şu anki temaslar ağırlıklı olarak 'güven artırıcı önlemler' ve teknik hazırlıklar üzerine yoğunlaşsa da birçok kesim bu adımları yıllar süren ataletin ardından özlü bir diyaloğa dönüş yolunda ciddi bir çaba olarak nitelendiriyor. Güney tarafı, tüm toplumların haklarına saygı duyan, şeffaf ve kalıcı bir müzakere sürecinin yeniden başlaması için Birleşmiş Milletler'in resmi katılımı ve denetiminin önemini vurguluyor.

Bu diplomatik girişimler, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler dahil olmak üzere uluslararası ortakların yakından takip ettiği geniş bir çerçevede yürütülüyor. Temel amaç, bölgedeki gerilimi önlemek ve sürdürülebilir bir çözümü desteklemek.

Kıbrıs, 1974’teki Yunanistan destekli darbe girişiminin ardından Türkiye’nin adanın kuzeyini işgal etmesiyle ikiye bölünmüştü. Güneyde yer alan Kıbrıs Cumhuriyeti uluslararası alanda tanınan ve AB üyesi olan tarafken, kuzeydeki devlet ise yalnızca Türkiye tarafından tanınıyor.

BM, 1964 yılından bu yana Kıbrıs’ta barışı koruma gücü bulunduruyor.