Μπορεί πράγματι να διαγραφεί το γαλλικό χρέος; Η πρόταση Μελανσόν διχάζει

Ο ηγέτης της γαλλικής άκρας αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν προτείνει τη διαγραφή ενός μεγάλου τμήματος του δημόσιου χρέους της Γαλλίας, δηλαδή του 18% που κατέχει σήμερα η κεντρική τράπεζα της χώρας. Στόχος είναι να απελευθερωθούν πόροι για δημόσιες δαπάνες, αλλά είναι κάτι τέτοιο καν εφικτό;

Ο Μελανσόν, υποψήφιος για τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027 και θεωρούμενος φαβορί, είχε πρωτορίξει την ιδέα στη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 και επανέφερε τον αμφιλεγόμενο στόχο αυτό τον μήνα στην προεκλογική εκστρατεία.

«Το μόνο που χρειάζεται είναι να πάρουμε το 18% που κρατά η Τράπεζα της Γαλλίας και να το πετάξουμε στη φωτιά», είπε σε προεκλογική ομιλία, αναφερόμενος σε περίπου 600 δισ. ευρώ.

Η πρότασή του έχει βρει σημαντική στήριξη από τον επενδυτικό τραπεζίτη Ματιέ Πιγκάς, γνωστό για τις αριστερές του απόψεις. Μάλιστα, ο Πιγκάς μοιράστηκε πρόσφατα το βήμα με τον Μελανσόν σε πολιτική συγκέντρωση του κόμματός του, της Ανυπότακτης Γαλλίας (LFI).

«Το δημόσιο χρέος μπορεί να διαγραφεί, όπως είπε ο Ζαν-Λικ, χωρίς καμία οικονομική ή χρηματοπιστωτική επίπτωση», δήλωσε ο Πιγκάς στη συγκέντρωση της LFI το περασμένο σαββατοκύριακο, προκαλώντας έντονο χειροκρότημα.

Γνωστή προσωπικότητα στη Γαλλία και στους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς κύκλους, ο Πιγκάς είχε συμβουλεύσει την ελληνική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης και πρόσφατα βοήθησε τη Βενεζουέλα να αναδιαρθρώσει το χρέος της.

Ωστόσο, η πρόταση του Μελανσόν για διαγραφή χρέους προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις από τους πολιτικούς του αντιπάλους και όχι μόνο.

Ο πρώην επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς της ΕΕ Τιερί Μπρετόν την επέκρινε σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε την Τρίτη στη γαλλική οικονομική εφημερίδα Les Echos, υπογραμμίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν νομικά αδύνατη, καθώς η Τράπεζα της Γαλλίας είναι μέρος του Ευρωσυστήματος που διέπεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και δεν μπορεί αυτοβούλως να ακυρώσει ή να διαγράψει ομόλογα.

Ο υπουργός Οικονομίας της Γαλλίας Ρολάν Λεσκίρ δήλωσε ότι ο Μελανσόν «λέει απόλυτες ανοησίες» και ότι η πρότασή του θα οδηγούσε σε μια ακόμη «χρηματοπιστωτική κρίση».

«Η διαγραφή του χρέους ισοδυναμεί με το να λέμε ότι δεν θα αποπληρώσουμε όσους τους χρωστάμε χρήματα [...] πίσω από το χρέος υπάρχουν αποταμιευτές, συμβόλαια ασφάλισης ζωής και τράπεζες. Αν πείτε “το διαγράφουμε”, καταστρέφετε την εμπιστοσύνη», είπε ο Λεσκίρ στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο BFM.

Και ο ίδιος υποστήριξε ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν παράνομη και θα αποτελούσε μια «γίγαντια προσβολή» προς τη ζώνη του ευρώ, καθώς, βάσει των συνθηκών, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες απαγορεύεται να χρηματοδοτούν τις δικές τους κυβερνήσεις.

Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Ολιβιέ Μπλανσάρ, που βρισκόταν στη θέση αυτή κατά την ελληνική κρίση χρέους το 2015, χαρακτήρισε τη συζήτηση γύρω από την πρόταση «ηλίθια», υποστηρίζοντας ότι οι επιπτώσεις από μια τέτοια διαγραφή του χρέους θα ήταν αμελητέες.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, εξήγησε ότι αν η Γαλλική Κεντρική Τράπεζα διέγραφε τα κρατικά ομόλογα που κατέχει, το καθαρό αποτέλεσμα θα ήταν μηδενικό. Το κράτος θα εξοικονομούσε χρήματα από τους τόκους, αλλά θα έχανε ακριβώς το ίδιο ποσό, καθώς η κεντρική τράπεζα δεν θα απέδιδε πλέον αυτά τα κέρδη πίσω στην κυβέρνηση.

Ο Πιγκάς επέκρινε έντονα τις δηλώσεις του Μπλανσάρ, κατηγορώντας τον πρώην υψηλόβαθμο αξιωματούχο του ΔΝΤ ότι διαχειρίστηκε λανθασμένα την ελληνική κρίση, η οποία, όπως υποστήριξε, οδήγησε σε περικοπές δαπανών αντί σε έγκαιρη αναδιάρθρωση του χρέους.

Η γαλλική οικονομία κυριαρχεί στην προεκλογική συζήτηση

Η κατάσταση της γαλλικής οικονομίας αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των αντιπαραθέσεων ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Με το δημόσιο χρέος να υπερβαίνει πλέον το 116% του ΑΕΠ, ο επόμενος ηγέτης της Γαλλίας θα κληρονομήσει ελάχιστα δημοσιονομικά περιθώρια.

Αυτός ο τεράστιος όγκος χρέους περιορίζει δραστικά τις δημόσιες δαπάνες, αναγκάζοντας τους υποψηφίους να συγκρουστούν για το πώς – ή αν – το κράτος μπορεί να χρηματοδοτήσει τις απαραίτητες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η άμυνα.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί σε ένα βαθιά κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό. Μια Εθνοσυνέλευση χωρίς σταθερή πλειοψηφία αφήνει την κυβέρνηση δομικά παραλυμένη, μετατρέποντας την ψήφιση ακόμη και της καθημερινής νομοθεσίας σε διαρκή πολιτική μάχη.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ απέκλεισε το ενδεχόμενο να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία, σε συνέντευξη που παραχώρησε τον Ιούλιο στο Euronews, αν και άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να παραιτηθεί για να προσφέρει οικονομικές συμβουλές στους υποψηφίους.

Την Πέμπτη η προεκλογική μάχη για την προεδρία ξεκινά ουσιαστικά με μια πρώτη μεγάλη οικονομική συζήτηση, που διοργανώνει ο ισχυρός επιχειρηματικός σύνδεσμος Medef και στην οποία θα συμμετάσχουν επτά Γάλλοι διεκδικητές της προεδρίας.

Στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονται ο Μελανσόν και η Μαρίν Λεπέν της ακροδεξιάς, και η πρότασή του αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων. Ενόψει της τηλεμαχίας, το δεξί χέρι της Λεπέν, Ζορντάν Μπαρντελά, χαρακτήρισε το οικονομικό σχέδιο του Μελανσόν «ανοησία».

Το κόμμα τους, η Εθνική Συσπείρωση, αντιμετωπίζει επίσης εδώ και χρόνια επικρίσεις για την αξιοπιστία του οικονομικού προγράμματός του. Το κόμμα είχε υπερασπιστεί ανοιχτά την έξοδο της Γαλλίας από την ΕΕ, αλλά έκτοτε έχει εγκαταλείψει τη λεγόμενη πολιτική «Frexit», ακολουθώντας μια στροφή αντίστοιχη με εκείνη στην Ιταλία.

Για τους επενδυτές, μια αναμέτρηση στον δεύτερο γύρο μεταξύ Λεπέν και Μελανσόν θα θεωρούνταν σενάριο υψηλού κινδύνου. Κανείς από τους δύο δεν έχει ιστορικό διαχείρισης ενός μεγάλου εθνικού προϋπολογισμού ή άσκησης συμβατικής οικονομικής πολιτικής.

Ωστόσο, η έμφαση της Λεπέν στο pouvoir d'achat — δηλαδή στη μειούμενη αγοραστική δύναμη της εργατικής τάξης — έχει βρει ισχυρή απήχηση στους γάλλους ψηφοφόρους.