Η Θεσσαλονίκη ομορφαίνει με υπέροχα γκράφιτι που στολίζουν τοίχους στην Άνω Πόλη

Στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης, ορισμένοι κάτοικοι φαίνεται πως βρήκαν έναν διαφορετικό τρόπο να απαντήσουν στις μουντζούρες και τα άναρχα γκράφιτι: Αντί να βάφουν ξανά και ξανά τις προσόψεις των σπιτιών τους, τις παραδίδουν στα χέρια καλλιτεχνών και τις μεταμορφώνουν σε υπαίθριους καμβάδες.

Χρώματα, λουλούδια και εικόνες εμπνευσμένες από την Ιαπωνία έχουν αρχίσει να εμφανίζονται σε κατοικίες της ιστορικής γειτονιάς, αλλάζοντας την όψη των δρόμων και προσελκύοντας το ενδιαφέρον κατοίκων και επισκεπτών.

Τις τελευταίες ημέρες, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η εικαστική παρέμβαση σε εξωτερικό τοίχο κατοικίας στον παραδοσιακό οικισμό. Το έργο αντλεί αναφορές από την αισθητική και την εικονογραφία της Ιαπωνίας: το εμβληματικό «Μεγάλο Κύμα» του Κατσουσίκα Χοκουσάι συναντά ανθισμένες κερασιές, παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τον χαρακτηριστικό κόκκινο ήλιο. Το αποτέλεσμα έχει ήδη μετατρέψει το σημείο σε μικρό φωτογραφικό προορισμό.

Πίσω από τη δημιουργία βρίσκεται η καλλιτέχνις Σούζυ Καμαλιάνι, η οποία ανέλαβε το mural ύστερα από επιθυμία των ιδιοκτητών του σπιτιού. Η ιδιαίτερη αγάπη τους για την Ιαπωνία έδωσε την κατεύθυνση για τη θεματολογία, ενώ το σχέδιο διαμορφώθηκε σε συνεργασία με την καλλιτέχνιδα.

Η επιλογή, ωστόσο, δεν είχε μόνο αισθητικό χαρακτήρα. Οι ιδιοκτήτες αναζητούσαν έναν τρόπο να περιορίσουν τις επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις με σπρέι στους εξωτερικούς τοίχους της κατοικίας. Η ιδέα είχε ήδη δοκιμαστεί σε άλλο σπίτι της Άνω Πόλης, όπου η Σούζυ Καμαλιάνι είχε δημιουργήσει τον περασμένο Φεβρουάριο μια πολύχρωμη σύνθεση με γλάστρες, λουλούδια και βουκαμβίλιες. Σύμφωνα με την ίδια, μετά την ολοκλήρωση του έργου η επιφάνεια δεν υπέστη νέους βανδαλισμούς.

Η Καμαλιάνι ασχολείται συστηματικά με τη ζωγραφική από το 2009 και, πέρα από τον καμβά, τα τελευταία χρόνια εξερευνά και τη μεγάλη κλίμακα των τοιχογραφιών. Όπως έχει εξηγήσει, η βασική διαφορά ενός mural βρίσκεται ακριβώς στις διαστάσεις του: ένας μεγάλος τοίχος προσφέρει διαφορετικό πεδίο έκφρασης και μεγαλύτερη ελευθερία στη σύνθεση από εκείνη ενός συμβατικού καμβά.

Ένα επίμονο πρόβλημα για την πόλη

Τα ανεξέλεγκτα συνθήματα και οι μουντζούρες δεν απασχολούν μόνο τους ιδιοκτήτες ακινήτων, αλλά και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, καθώς οι παρεμβάσεις καθαρισμού συχνά αποδεικνύονται προσωρινές.

Ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας Πρόδρομος Νικηφορίδης έχει επισημάνει ότι η Άνω Πόλη είναι από τις περιοχές που αντιμετωπίζουν εντονότερα το φαινόμενο. Η ιδιαίτερη πολεοδομική της φυσιογνωμία, με πολλές χαμηλές και ισόγειες κατοικίες, αφήνει μεγάλο αριθμό επιφανειών εκτεθειμένο σε αυθαίρετες παρεμβάσεις. Πρόκειται, όπως σημειώνει, για ένα πρόβλημα που παραμένει στην πόλη εδώ και πολλά χρόνια.

Για την ουσιαστικότερη αντιμετώπιση της οπτικής ρύπανσης, η δημοτική αρχή εκτιμά ότι δεν αρκούν μόνο οι καθαρισμοί. Χρειάζεται ευρύτερη ενημέρωση και ενεργοποίηση των πολιτών, αλλά και συνεργασίες με επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν υλικά και μέσα για την αποκατάσταση των επιφανειών.

Η ίδια λογική της «προστασίας μέσω της τέχνης» έχει ήδη περάσει και στο εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης. Αρκετοί καταστηματάρχες έχουν αναθέσει σε δημιουργούς να ζωγραφίσουν τα μεταλλικά ρολά των επιχειρήσεών τους, ιδιαίτερα σε σημεία όπου οι προσόψεις επιβαρύνονται συχνά από συνθήματα μετά από πορείες και συγκεντρώσεις. Έτσι, οι ζωγραφισμένες επιφάνειες λειτουργούν ταυτόχρονα ως αισθητική επιλογή και ως μια άτυπη ασπίδα απέναντι στους βανδαλισμούς.

Μητρώο καλλιτεχνών για νέα murals

Την ίδια στιγμή, ο Δήμος Θεσσαλονίκης επιχειρεί να δώσει πιο οργανωμένο χαρακτήρα στις παρεμβάσεις δημόσιας τέχνης. Στο πλαίσιο αυτό προχωρά στη δημιουργία ανοιχτής βάσης δεδομένων και δικτύωσης καλλιτεχνών που δραστηριοποιούνται στις τοιχογραφίες, καλώντας δημιουργούς να καταθέσουν το ενδιαφέρον τους.

Η πρωτοβουλία προβλέπει τη συγκρότηση ενός μητρώου με καλλιτέχνες που διαθέτουν τεκμηριωμένη πορεία και αντιπροσωπευτικό portfolio. Στόχος είναι η βάση αυτή να αξιοποιηθεί σε μελλοντικά murals και εικαστικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, ενισχύοντας την παρουσία της τέχνης στην καθημερινή εικόνα της Θεσσαλονίκης.

Στην Άνω Πόλη, πάντως, η αλλαγή έχει ήδη αρχίσει από τις ίδιες τις κατοικίες. Εκεί όπου μέχρι χθες ένας άδειος τοίχος μπορούσε να γίνει εύκολος στόχος για μια μουντζούρα, σήμερα ένα κύμα του Χοκουσάι, μια ανθισμένη σακούρα ή μια βουκαμβίλια επιχειρούν να γράψουν μια διαφορετική ιστορία για τη γειτονιά.