ABD enerji şirketleri, petrol anlaşması sonrası Venezuela’da faaliyetlerini genişletiyor

ABD’li enerji şirketleri, Güney Amerika ülkesi Venezuela’nın, devasa petrol rezervlerinin yaklaşık beşte birine denk gelen büyük bir bölümünün kontrolünü Washington’a vermeyi kabul etmesinden günler sonra, çarşamba günü Venezuela ile milyarlarca dolarlık bir dizi anlaşma imzaladı.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, anlaşmaların imza törenini denetlemek üzere Venezuela’nın başkenti Karakas'a gitti. “On milyarlarca dolarlık yatırım” değerindeki anlaşmaların, Washington’ın Venezuela’nın 65 milyar varillik petrol rezervlerinin çoğunluğu üzerinde kontrol elde etmesinin karşılığı olarak değerlendirildiği belirtildi.

Wright, Venezuela’nın ABD’li petrol devi Chevron, General Electric’in iştiraki GE Vernova ve İtalya merkezli enerji şirketi ENI ile imzaladığı anlaşmaların, ülkede “barış, fırsat ve refah sürecini başlatmak açısından kritik” olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela'nın petrol rezervlerine ilişkin anlaşmayı 'dünya tarihinin en büyük petrol anlaşması' olarak nitelendirdi.

Bu hamle, Trump'ın İran'a karşı yürüttüğü savaşın tetiklediği hızla artan yakıt maliyetleri ve konut, gıda, enerji ile diğer temel ihtiyaçlarda derinleşen ulusal bir geçim krizinin ortasında, ABD'li Cumhuriyetçilerin kasımdaki ara seçimlerde yaşayabilecekleri olası kayıplara hazırlanmaya çalıştığı bir döneme denk geliyor.

Ancak anlaşmalar, Venezuela'nın egemenliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurdu. Hem ABD'de hem de Venezuela'da eleştirmenler, Trump'ı, eski Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu bir baskınla devirdikten sonra ülkeyi adeta rehin almakla ve Washington'un taleplerine uymazsa Rodríguez'in benzer bir akıbetle karşılaşabileceği uyarısında bulunmakla suçluyor.

Wright, ABD'nin "Venezuela petrolünü çalmadığını" savundu. "Bizim yaptığımız, yerin altında atıl durumda duran ve Venezuela halkına hiçbir fayda sağlamayan bir varlığı harekete geçirmek, onu geliştirmek için para ve teknoloji getirmek," dedi.

Geçici Başkan Delcy Rodríguez ise, ülkesinin zenginliklerinden vazgeçtiği iddialarını reddederek, ABD'ye Venezuela'nın petrol zenginliğinden pay vermenin, petrol sektörüne yatırım çekebilmek için gerekli olduğunu söyledi.

"Daha fazla petrol, daha fazla iş, daha yüksek ücret, daha iyi kamu hizmetleri, hastaneler, okullar ve gıda anlamına geliyor," diyen Rodriguez, bu anlaşmalardan Venezuela'nın 25 yıl içinde 209 milyar dolar (180 milyar euro) kâr elde edeceğini öngördüğünü açıkladı.

ABD'li petrol devi Chevron, Başkan Donald Trump'ın ülkenin petrol rezervlerini geliştirmeye ve Pentagon'a kârlardan pay vermeye yönelik iddialı anlaşmayı açıklamasının ardından, Venezuela'daki faaliyetlerini genişleteceğini doğruladı.

Venezuela'da büyük ölçüde faaliyet gösteren tek ABD'li petrol şirketi olan Chevron, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, aktif operasyonlarının bulunduğu Orinoco Kuşağı'nda kendisine ek sahalar tahsis edildiğini bildirdi.

Şirket, önümüzdeki beş yıl içinde 7 milyar dolardan (6 milyar euro) fazla yatırım yapmayı ve mevcut üretimini iki kattan fazla artırarak günde yaklaşık 600 bin varile çıkarmayı hedefliyor.

Hazırlanmış açıklamasında CEO Mike Wirth, "Chevron'un Venezuela'daki geçmişi bir asrı aşkın bir döneme uzanıyor ve genişleyen konumumuz, ülkenin derin kaynak potansiyeline duyduğumuz güveni yansıtıyor," dedi.

OPEC'in 2025 Yıllık İstatistik Bülteni'ne göre Venezuela, 303 milyar varili aşkın kanıtlanmış rezervleriyle dünyanın en büyük petrol rezervine sahip. Suudi Arabistan ise 267 milyar varille oldukça geriden geliyor.

Anlaşma, yıllarca ihmal edilen ve bugün dağınık bir halde olan Venezuela petrol sektörünün yeniden ayağa kaldırılmasının yıllar alacağını söyleyen enerji uzmanları tarafından kuşkuyla karşılandı.

Ayrıca, Venezuela'nın geçici başkanı Delcy Rodríguez'in, 65 milyar varillik rezervlere sahip 17 petrol sahasında Kuzey Amerika merkezli North American Blue Energy Partners'a (NABEP) 100 yıllık haklar tanıma yetkisine sahip olup olmadığı ve gelecekteki Venezuela ya da ABD yönetimlerinin bu anlaşmayı iptal edip etmeyeceği soruları da gündemde.

Cato Enstitüsü uluslararası çalışmalar başkan yardımcısı Ian Vásquez, Venezuela anayasasının, ABD'nin taraf olduğu türden düzenlemelerin Ulusal Meclis tarafından onaylanmasını şart koştuğunu, ancak bunun henüz gerçekleşmediğini yazdı.

Vásquez, "Bu anlaşma, onlarca yıldır iktidarda kalmak için şiddete başvuran ve muhtemelen 2024'te Latin Amerika tarihinin en büyük seçim sahtekârlığını gerçekleştiren bir diktatörlükle yapıldığı için meşruiyetten yoksun," diye yazdı.

"Anlaşma ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri'nin askerî ve başka türden ezici baskısı altında imzalandı. Bu nedenle, gelecekte kurulacak herhangi bir Venezuela demokrasisi bu anlaşmayı sorgulayacak ve bu da mevcut düzenlemeye duyulan güveni zayıflatacaktır," diye ekledi.