Romanya'da, liberal parti liderinin belediye başkanlığından alınmasını öngören tartışmalı yasa onaylandı

Romanya Senatosu, tartışmalı bir değişiklik içeren ve Timișoara Belediye Başkanı ile liberal lider Dominic Fritz’in görevinden alınmasının önünü açan “dürüstlük yasasını” çarşamba günü onayladı. Yasa tasarısı, 19’a karşı 109 oyla kabul edildi.

Tasarıya yalnızca Fritz’in partisi Romanya’yı Kurtarın Birliği (USR) senatörleri karşı çıktı. Avrupa Halk Partisi (EPP) ise düzenlemenin Romanya demokrasisini zayıflatabileceği uyarısında bulundu.

Yasa, Romanya’nın Ulusal Toparlanma ve Dayanıklılık Planı kapsamında önemli bir kilometre taşı niteliğinde. Düzenlemenin 31 Ağustos’taki son tarihten önce kabul edilmesi, AB’nin pandemi sonrası toparlanma fonlarından 770 milyon euroluk kaynağın serbest bırakılması açısından kritik önem taşıyor.

Düzenlemeye göre, hakkında kesinleşmiş bir çıkar çatışması tespiti bulunan herhangi bir kamu görevlisi görevini otomatik olarak kaybedecek. Altı yıl önce ilk kez Timișoara Belediye Başkanı seçilen Almanya vatandaşı Fritz’in, 2020 yılında onayladığı bir şehir planlama belgesiyle bağlantılı olarak idari çıkar çatışmasına dahil olduğu tespit edilmişti. Ancak yasanın geçmişe dönük uygulanacak olması Avrupa düzeyinde tartışmalara yol açtı.

Çarşamba günü EPP ve Renew Europe gruplarının liderleri Manfred Weber ve Valérie Hayer, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e bir mektup göndererek Romanya’ya ayrılan fonların dondurulmasının değerlendirilmesini istedi. İki lider, bu adımın Bükreş’teki parlamentoya “Fritz değişikliğini” kaldırması yönünde baskı oluşturabileceğini belirtti.

Yasanın yürürlüğe girmesi ise henüz kesinleşmiş değil. Tasarı şimdi Cumhurbaşkanı Nicușor Dan’a gönderilecek. Dan, yasayı imzalayarak yürürlüğe sokabileceği gibi parlamentodan yeniden değerlendirmesini de isteyebilir. Dan, Fritz’in halen liderliğini yürüttüğü USR partisinin kurucusu.

Düzenlemeye ayrıca Anayasa Mahkemesi nezdinde yeniden itiraz edilebilir. Ancak mahkemenin yasayı reddetmesinin düşük bir ihtimal olduğu değerlendiriliyor.

Romanya basınına göre Senato’daki görüşmeler sırasında milletvekilleri arasında sert tartışmalar yaşandı. USR’li bir senatör, Sosyalistleri, “siyasi rakiplerini ortadan kaldırmak için yasaları kullanan Stalinistlerin değerli halefleri” olmakla suçladı.

Sol eğilimli PSD ile aşırı sağcı Rumenlerin Birliği İttifakı’nın (AUR) oluşturduğu sıra dışı ittifak düzenlemeyi gündeme getirirken, merkez sağdaki muhafazakâr Ulusal Liberal Parti (PNL) de kendi Avrupa siyasi ailesinden gelen eleştirilere rağmen Senato’da yasaya karşı çıkmadı.

“Fritz değişikliği”nin yanı sıra dürüstlük yasası, Romanya’da kamu görevlilerinin mal varlıkları ve çıkarlarının kamuoyuna açıklanmasına ilişkin sistemi de önemli ölçüde değiştiriyor.

Yasanın, Romanya’nın AB fonlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmaması için ay sonuna kadar resmen yürürlüğe girmesi gerekiyor.

Avrupa Komisyonu ile üzerinde anlaşmaya varılan hedeflerden 31 Ağustos’tan sonra yaşanacak her türlü uyumsuzluk, fonlarda orantılı kesintiye yol açacak.

Dominic Fritz’in konuya ilişkin görüşüne başvuruldu.