Dang humması nedir? Belirtileri ve korunma yolları

Küresel ısınma, değişen iklim koşulları ve artan uluslararası seyahatler, eskiden sadece belirli tropikal bölgelerle sınırlı görülen hastalıkları dünya genelinde yaygın bir tehdit haline getiriyor. Bu hastalıkların başında ise halk arasında "kırık kemik humması" olarak bilinen ve sivrisinekler aracılığıyla bulaşan Dang humması geliyor.

Dünya genelinde her yıl milyonlarca insanı etkileyen virüs, özellikle tropikal bölgelere seyahat eden veya bu bölgelerde yaşayan kişiler için en ciddi sağlık risklerinden biri olmaya devam ediyor.

Son olarak gazeteci Serdar Akinan’ın bu enfeksiyona yakalandığını açıklaması, küresel boyuttaki bu sağlık tehdidini bir kez daha gündeme taşıdı.

Şu anki genel durumunun iyi olduğunu belirten gazeteci, hastanede yapılan test sonucunun negatif çıktığını ancak kan tablosundaki bazı kritik göstergelerin henüz normale dönmediğini paylaştı.

Akinan, YouTube kanalında yaptığı canlı yayında, hastaneye ağır halsizlik, yüksek ateş ve sesinde yaşanan çatallaşma şikayetleri ile başvurduğunu belirtti. Hastanede Aedes türü sivrisinekten bulaşan Dang virüsüne yakalandığını öğrendiğini söyleyen Akinan, hastanede yaşadığı süreci şöyle anlattı: "Bunca tehlikeli ortamda bulundum, her tarafımdan belki yüzlerce mermi geçti... Ama bu şekilde öleceğim aklıma gelmezdi. Hastaneye gittiğimde doktor bunun Aedes sivrisineğinden bulaşan Dang Virüsü olduğunu söyledi. İlacı olmadığını, sadece bol su içmem gerektiğini ve aspirin gibi kanı sulandıran ilaçların kanamaya yol açabileceğini belirttiler."

Akinan’ın bu açıklamaları gözleri bir kez daha küresel boyutta ciddi bir tehdit oluşturan Dang virüsüne çevirdi. Peki, milyonları etkileyen Dang humması tam olarak nedir, nasıl yayılır ve hastalıktan korunmanın yolları nelerdir?

Dang virüsü nedir?

Kırılmış gibi şiddetli kemik ağrılarına yol açması nedeniyle halk arasında “kırık kemik humması” olarak da bilinen Dang humması, insanlara enfekte sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşan viral bir enfeksiyon olarak tanımlanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı Merkezi verilerine göre bu virüs, küresel nüfusun yaklaşık yarısını temsil eden 3 milyardan fazla insanı tehdit ediyor.

Özellikle Karayipler, Orta ve Güney Amerika, Güneydoğu Asya ile Pasifik Adaları gibi tropikal ve subtropikal bölgelerde, kent merkezlerinde yaygın görülen enfeksiyonun her yıl dünya genelinde 100 ila 400 milyon kişiye bulaştığı tahmin ediliyor.

Türkiye’ye komşu Orta Doğu ülkelerinde de varlığı tespit edilen virüs, yoğun yağışlı dönemlerde yayılım hızını katlayarak artırıyor.

Klinik muayene ve kan tetkikleriyle tanısı konulan Dang virüsü, hastalığın ilk beş gününde kandan izole edilebiliyor. Ancak uzmanlar, Dang hastalarında yapılan HIV tarama testlerinin bazen yanlış pozitif sonuç verebildiğine dikkat çekiyor. Enfekte olan her dört kişiden biri hastalanırken, vakaların büyük bir kısmı süreci hafif veya tamamen belirtisiz atlatıyor. Yine de virüsün bazı vakalarda hayati tehlike yaratacak boyutta hızla ağırlaşabildiği biliniyor.

Nasıl bulaşıyor?

Sağlık Bakanlığı’nın Seyahat Sağlığı portalında yer alan bilgilere göre, Dang virüsü, Aedes cinsi sivrisinekler tarafından taşınıyor ve bulaştırılıyor.

Enfekte bir kişiyi ısıran sivrisinek, virüsü bünyesine alarak sağlıklı bireylere taşıyor. Bunun yanı sıra virüs taşıyan hamile kadınların enfeksiyonu gebelik veya doğum sırasında bebeklerine geçirme riski bulunuyor. Nadiren de olsa kan ve organ nakilleri ya da iğne batması gibi durumlarla da bulaş gerçekleşebiliyor.

Daha önce Dang enfeksiyonu geçirmiş kişilerin yanı sıra bebekler ve hamileler, hastalığı ağır geçirme riski en yüksek grubu oluşturuyor. Aedes sivrisinekleri özellikle ev çevresindeki saksı altlıkları, kova ve evcil hayvan su kapları gibi temiz ama durgun su tutan alanlara yumurta bıraktığından, salgınlar kentsel alanlarda son derece hızlı yayılabiliyor.

Çoğu vakada hafif veya semptomsuz atlatılan enfeksiyon, bazı durumlarda ise hayati tehlike yaratan tablolara yol açabiliyor. Şiddetli dang humması birkaç saat içinde hayatı tehdit edebiliyor ve genellikle hastaneye yatmayı gerektiriyor.

Tedavisi var mı?

Dang hummasına karşı doğrudan geliştirilmiş spesifik bir ilaç tedavisi bulunmuyor. Ancak hekim gözetiminde uygulanan doğru tıbbi bakım ve vücut sıvı dengesinin korunması hayat kurtarıcı rol oynuyor. Zamanında yapılan tıbbi müdahaleler, hastalığa bağlı ölüm oranlarını yüzde 20 seviyelerinden yüzde 1’in altına kadar düşürüyor.

Hafif vakalarda bol sıvı tüketimi, istirahat ve ateşi düşürmek için parasetamol kullanımı önerilirken, DSÖ, kanama riskini ciddi oranda artırdığı gerekçesiyle aspirin ve ibuprofen gibi steroid olmayan antiinflamatuar ilaçların kullanımını kesinlikle yasaklıyor.

Ayrıca ateş düştükten sonraki ilk 48 saat kritik kabul ediliyor. Bu süreçte başlayan şiddetli karın ağrısı, durdurulamayan kusma, diş eti veya burun kanaması ile dışkıda kan görülmesi gibi acil uyarı belirtilerinde zaman kaybetmeden acil servise başvurulması gerekiyor.

Nasıl korunmalı?

Enfeksiyondan korunmada en etkili yöntem sivrisinek ısırıklarını ve bunların üreme alanlarını engellemekten geçiyor.

Uzmanlar, kişisel önlem olarak uzun ve kapalı giysilerin tercih edilmesini, sivrisinek kovucu spreylerin kullanılmasını, cibinlik altında uyunmasını ve pencerelere sineklik takılmasını tavsiye ediyor.

Çevresel korunma için ise Aedes sivrisineklerinin yumurtlama alanlarını ortadan kaldırmak kritik önem taşıyor. Bu doğrultuda ev çevresindeki kovaların, saksı altlıklarının, evcil hayvan su kaplarının ve su depolama alanlarının haftalık olarak boşaltılıp temizlenmesi ve katı atıkların uygun şekilde bertaraf edilmesi öneriliyor.

Henüz küresel çapta yaygın olarak kullanılan bir aşısı bulunmayan Dang hummasında mevcut onaylı tek aşı, yalnızca yüksek riskli bölgelerde yaşayan 6 ila 16 yaş arasındaki çocuk grubu için tavsiye ediliyor.