Araştırma: Büyük albüm çıkışlarında trafik ölümleri yüzde 15 arttı

ABD'de yapılan yeni bir araştırma, müzik akışının belirgin biçimde arttığı dönemlerde trafik kazalarındaki can kayıplarının da yükseldiğine işaret ediyor. Araştırmacılar, büyük müzik albümlerinin yayımlandığı günlerde trafik kazalarında hayatını kaybedenlerin sayısının, çevredeki günlere kıyasla yüzde 15,1 daha yüksek olduğunu tespit etti.

Araştırma ekibi, akıllı telefonlar üzerinden müzik dinlemenin sürücülerin dikkatini dağıtan ancak bugüne kadar yeterince göz önünde bulundurulmayan bir etken olabileceğini belirtiyor. Ancak araştırmacılar, elde edilen bulguların müzik akışının doğrudan ek trafik ölümlerine neden olduğunu kanıtlamadığının altını çiziyor.

JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışma, 2017-2022 yılları arasında ABD'de meydana gelen 233 bin 809 trafik kazası kaynaklı ölümü, Fatality Analysis Reporting System verileri üzerinden inceledi.

Swift, Drake, Bad Bunny yeni albümler çıkardı

Araştırmacılar, çalışma döneminde yayımlandıkları ilk gün en yüksek dinlenme sayılarına ulaşan 10 büyük albümün çıkış tarihlerini mercek altına aldı.

Listede son yılların en çok ses getiren yapımlarından bazıları yer aldı. Taylor Swift'in "Midnights" ve "Red (Taylor's Version)", Drake'in "Certified Lover Boy", Bad Bunny'nin "Un Verano Sin Ti", Kendrick Lamar'ın "Mr. Morale & the Big Steppers" ve Harry Styles'ın "Harry's House" albümleri araştırmada incelenen yapımlar arasında yer aldı.

Ardından bu albümlerin dijital platformlarda dinlemeye açıldığı günlerdeki trafik ölümü sayısını, her çıkış tarihinin öncesindeki ve sonrasındaki 10 günle karşılaştırdılar.

Bu yaklaşım, araştırmacıların bir tür “doğal deney” olarak tanımladığı bir ortam sağladı.

Albüm çıkış tarihleri, yol koşulları ya da trafik risklerinden değil, müzik endüstrisinin takviminden etkileniyor. Bu nedenle merakla beklenen bir albüm yayımlandığında, hava durumu veya sürüş koşulları gibi etkenlerle doğrudan bağlantılı olmayan ani bir müzik dinleme artışı yaratabiliyor.

Bu da aynı anda başka nelerin değiştiğini sorgulamayı mümkün kılıyor.

Müzik dinleme arttıkça trafik ölümleri de yükseldi

Söz konusu 10 albümün yayımlandığı günlerde insanlar ortalama 123,3 milyon kez müzik dinledi. Çevredeki günlerde ise bu sayı 86,1 milyon olarak kaydedildi. Bu, yaklaşık yüzde 43'lük bir artış anlamına geliyor.

Trafik kaynaklı can kayıplarında da benzer bir yükseliş görüldü. Araştırmacılar, albümlerin çıkış günlerinde günde ortalama 139,1 ölüm tespit ederken, çevredeki günlerde bu sayı 120,9'da kaldı. Başka bir ifadeyle, albüm çıkış günlerinde günde yaklaşık 18 ek ölüm gerçekleşti ve trafik kaynaklı ölümler yüzde 15,1 arttı.

Araştırma ekibi, 10 albümün çıkış günlerinde trafik kazalarında hayatını kaybeden yaklaşık 182 kişinin, çevredeki günlerdeki ölüm oranları esas alındığında beklenenden fazla olduğunu tahmin ediyor.

Mesele yalnızca müzik dinlemek değil

Bulgular, araçta müzik dinlemenin tek başına tehlikeli olduğu anlamına gelmiyor. Araştırmacılar daha çok, akıllı telefonların müzik dinleme sürecinde farklı bir dikkat dağınıklığı yaratabileceği ihtimali üzerinde duruyor.

Tanıdık bir çalma listesini dinlemek sürücünün telefona müdahale etmesini gerektirmezken, yeni çıkan bir albümü bulmak çok daha fazla etkileşim gerektirebiliyor. Sürücü telefonu eline alıyor, müzik uygulamasını açıyor, sanatçıyı arıyor, albümü buluyor ve dinlemek istediği parçayı seçiyor.

Bu adımların her biri, sürücünün gözlerini ve dikkatini yoldan uzaklaştırabiliyor.

Trafik kaynaklı ölümlerdeki artış özellikle genç ve erkek sürücüler arasında daha belirgin görüldü. Tek aracın karıştığı kazalarda ve araç içi bilgi-eğlence sistemine sahip otomobillerde de artış daha yüksek seyretti.

Araştırmacılara göre bu örüntüler, dikkat dağınıklığının olası rolüne ilişkin ipuçları sunuyor. Bulgular, direksiyon başında teknolojiyle etkileşime girmenin yalnızca müzik dinlemekten ziyade riskin bir parçası olabileceğine işaret ediyor.

'Cuma etkisi'ni test etmek

Büyük albümlerin çoğu Cuma günleri piyasaya çıktığı için, bu durum araştırmayı karmaşıklaştıran bariz bir etken oluşturuyor.

Cuma günlerindeki trafik akışı haftanın diğer günlerinden farklı olabiliyor ve yayımlanan müzikten bağımsız olarak, kaza sayılarının değişmesiyle ilişkilendirilebilir.

Bu nedenle araştırmacılar, özellikle Cuma günlerine odaklanan ek analizler yaptı. Ölüm sayısındaki artış bu incelemede de devam etti.

Araştırma ekibi ayrıca rastgele seçilmiş tarihleri ve Cuma günlerini kullanarak plasebo testleri gerçekleştirdi. Bu simülasyonların çoğunda trafik kazası ölümlerindeki artış, gerçek albüm çıkış tarihleri etrafında gözlenen etkiden daha düşük kaldı.

Bu testler, gözlenen ilişkinin yalnızca rastlantısal dalgalanmaların ya da pek çok albümün Cuma günü yayımlanmasının sonucu olmadığını savunan görüşü güçlendiriyor.

Çalışmanın sınırlılıkları

Araştırmacılar, kazalarda hayatını kaybeden kişilerin olay sırasında gerçekten müzik dinleyip dinlemediğini, akıllı telefon kullanıp kullanmadığını ya da araç içi bilgi-eğlence sistemleriyle etkileşim halinde olup olmadığını bilmiyor.

Çalışma yalnızca üç olgunun aynı dönemde bir arada görüldüğünü ortaya koyuyor: Büyük albümlerin yayımlanması, müzik dinlemede belirgin bir artış ve trafik kazalarındaki can kayıplarının yükselmesi. Bu durum, söz konusu gelişmelerden birinin diğerine neden olduğu anlamına gelmiyor.

Başka etkenler de trafik ölümlerindeki artışa katkıda bulunmuş olabilir. Çalışmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle araştırmacılar, müzik akışı ile ölümle sonuçlanan trafik kazaları arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kuramıyor.

Bu nedenle ekip, akıllı telefonlar üzerinden çevrim içi müzik dinlemeyi ölümcül kazaların doğrudan nedeni olarak değil, sürücülerin dikkatini dağıtabilecek potansiyel bir etken olarak değerlendiriyor.

Direksiyon başında dikkat dağınıklığı büyüyen bir sorun

Yine de bulgular, akıllı telefonların gündelik hayatın her alanına daha fazla entegre olmasıyla birlikte direksiyon başındaki dikkat dağınıklığının nasıl değiştiğini gözler önüne seriyor.

Sürücüler uzun zamandır radyoyu ayarlamak ya da CD değiştirmek gibi dikkat dağıtıcı unsurlarla karşı karşıya. Akıllı telefonlar buna çok daha geniş bir yelpazede yeni potansiyel dikkat dağınıklıkları ekledi.

İnsanların dikkatini sürekli olarak cezbetmeye çalışan akıllı telefonlarla birlikte, direksiyon başında dikkat dağınıklığı artık yalnızca mesaj yazmak ya da telefonla konuşmakla sınırlı değil. Bazen, yeni Taylor Swift albümünü dinlemek kadar sıradan bir istekle bile başlayabiliyor.

Bu haber metni yapay zeka yardımıyla Türkçeye çevrildi. Bir sorunu bildir : [feedback-articles-tr@euronews.com].