Çalışma saatleri belirsizse sağlık tehlikede: Esnek mesainin ağır bedeli

Yeni bir çalışma, güvencesiz istihdama ilişkin tartışmaya yeni bir boyut katıyor: sağlığı etkileyen yalnızca insanların ne kadar çalıştığı değil, çalışma saatlerinin ne kadar öngörülemez biçimde değiştiği de olabilir.

Çalışma, SSM – Population Health dergisinde yayımlandı ve ABD Güncel Nüfus Araştırması’na (Current Population Survey) ait bağlantılı verileri kullanarak 61 binden fazla çalışma çağındaki Amerikalıyı inceledi. Bulgular, işte kalmaya devam eden erkekler arasında oynak çalışma saatlerinin sağlık durumunun bozulma olasılığının daha yüksek olmasıyla bağlantılı olduğunu gösteriyor. Kadınlarda ise sağlık açısından ödenen bedel daha çok çalışma süresinin azalması, devamsızlık ya da sağlık nedenleriyle işten ayrılma şeklinde ortaya çıkma eğiliminde.

Çalışmanın yazarı Sinyee Qianyi Lu, “İşin niteliği önemlidir ve buna yalnızca ücret, yan haklar ya da toplam çalışma süresi değil, aynı zamanda çalışma programının istikrarı ve bunun yol açtığı sağlık sonuçları da dahildir ki bu alan, önceki araştırmaların büyük bölümünde yeterince incelenmemiştir” diye konuştu.

Çalışma, sağlık sorunları nedeniyle çalışma saatlerini azaltan, işi kesintiye uğratan ya da işini sonlandıran çalışanlara ilişkin verileri de içerdi; oysa önceki araştırmalar bu grubu çoğu kez dışarıda bırakıyordu.

Lu, “Örneklemi sürekli istihdamda kalan ‘sağ kalanların’ ötesine genişletmek, risk altında olan daha geniş bir nüfusu görünür kılıyor” dedi.

Çalışmada katılımcıların kendi değerlendirmelerine dayalı sağlık durumları ile aydan aya değişen çalışma saatleri incelendi. Göreli olarak tutarlı çalışma programına sahip olanlar istikrarlı, çalışma saatlerinde keskin dalgalanmalar yaşayanlar ise yüksek oynaklığa sahip olarak sınıflandırıldı.

Örneğin, bir çalışanın çalışma saatleri bir ayda 20 saatten ertesi ay 60 saate çıkıyor, bir sonraki ay 60 saatte kalıyor ve ardından yeniden 20 saate düşüyordu.

Erkekler ve kadınlar arasındaki farklar

Erkekler arasında bu düzeyde bir oynaklık, haftada istikrarlı biçimde 40 saat çalışan bir işçide yüzde 28 olan sağlık durumunun bozulma olasılığını yüzde 38’e çıkaran bir etkiyle ilişkilendirildi.

Benzer şekilde, sağlığın stabil kalma olasılığı yaklaşık yüzde 46’dan yüzde 38’e istikrarlı biçimde düşerken, sağlıkta iyileşme olasılığının tahmini neredeyse hiç değişmedi.

“Bu meselenin çalışma saatlerinin mutlak miktarıyla ilgili olmadığı oldukça açık ve net” dedi Liao. “Sorun daha çok oransal değişimde yatıyor; bir hafta yukarı, ertesi hafta aşağı.”

“Belki insanlar toplam değişim miktarına uyum sağlayabilir ama ani iniş çıkışlara ayak uyduramaz. Bu bambaşka bir mesele.”

Buna karşılık kadınlar için tablo farklıydı.

İstihdamda kalmayı sürdüren kadınlar arasında araştırmacılar, oynak çalışma saatleri ile kendi değerlendirmelerine göre sağlık durumunun kötüleşmesi arasında istatistiksel olarak net bir bağ bulmadı. Ancak analize, sağlık sorunları nedeniyle çalışma saatlerini azaltan, işine ara veren ya da işten ayrılan çalışanlar da dahil edildiğinde farklı bir ilişki ortaya çıktı.

Çalışma saatlerindeki oynaklık gözlenen en düşük düzeyinden en yüksek düzeyine çıktıkça, sağlığa bağlı bir çalışma kısıtının öngörülen olasılığı yaklaşık yüzde 2,5’ten neredeyse yüzde 8’e yükseldi.

Bu ayrım önemli, çünkü yalnızca işte kalmaya devam edenlere odaklanan çalışmalar, sağlığı istihdamını etkileyecek ölçüde bozulan çalışanları gözden kaçırabiliyor.

Bu durum “sağlıklı çalışan sağkalım etkisi” olarak biliniyor. Çalışamayacak kadar hasta olan kişiler işgücünden çekilebiliyor; geride daha sağlıklı bir grup kalıyor ve işyeri riskleri gerçekte olduklarından daha düşükmüş gibi görünüyor.

“Bu çalışmada oluşturduğumuz cinsiyete göre ayrıştırılmış modelleme, erkekler ve kadınlar için sağlıkla ilgili süreçlerde keskin farklar olduğunu doğruluyor: Çalışanların çalışma saatlerindeki oynaklık, erkeklerde – özellikle haftalık çalışma süresi yüksek olduğunda – iş başındaki sağlık bozulmaları şeklinde, kadınlarda ise sağlığa bağlı çalışma kısıtları ya da aktif istihdamdan çekilmeleri şeklinde kendini gösteriyor” dedi Lu.

“Çalışma saatlerindeki istikrarsızlık yalnızca programlama açısından küçük bir aksaklık değil, cinsiyet boyutu olan ve nüfus ölçeğinde etkili bir sağlık riski; bu yüzden bununla ilgilenmemiz gerekiyor.”

Bu haber metni yapay zeka yardımıyla Türkçeye çevrildi. Bir sorunu bildir : [feedback-articles-tr@euronews.com].