Görevden alınan Ukrayna Savunma Bakanı Fedorov’dan savaş döneminde seçim çağrısı

Ukrayna’nın eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin Savunma Bakanlığı görevini vekâleten yürüten Yevhen Khmara’yı bakanlığa asaleten atamak üzere aday göstermesinden yalnızca birkaç saat sonra, savaş döneminde seçim yapılması çağrısında bulundu.

Zelenskiy’nin Khmara’yı aday göstermesi, Fedorov’un yeniden Savunma Bakanı olma ihtimalini de büyük ölçüde ortadan kaldırdı.

Fedorov, görevden alınmasının ülke genelinde protestolara yol açmasından bir ay sonra yayımladığı ve “Mykhailo Fedorov’un Ukrayna Halkına Mesajı” başlığını taşıyan video konuşmasında, Rusya’nın geniş çaplı işgali sürerken Ukrayna’nın seçimleri yeniden yapmanın bir yolunu bulması gerektiğini söyledi.

Fedorov, “Ukraynalıların hükümetlerini ne zaman seçeceğine Putin’in karar vermesine izin vermemeliyiz,” dedi.

“Demokrasi, barış zamanlarına özgü bir lüks değildir. Demokrasi, bugün uğruna mücadele ettiğimiz değerlerin bir parçasıdır.”

Fedorov’un bu çıkışı, Zelenskiy’nin Savunma Bakanlığı görevini vekâleten yürüten ve daha önce Ukrayna Güvenlik Servisi’nin (SBU) başkanlığını yapan Yevhen Khmara’yı bakanlığa kalıcı olarak aday göstermesinin ardından geldi.

Bu hamle, Fedorov’un siyasi geleceğine ilişkin haftalardır süren belirsizliğe son vermiş görünüyor.

Zelenskiy, görevden alınmasının ardından Fedorov’a başbakan yardımcılığı da dahil olmak üzere hükümette çeşitli üst düzey görevler teklif etti. Ancak Fedorov, yalnızca Savunma Bakanlığı görevine dönmesi halinde hükümete yeniden katılacağını belirterek bu teklifleri geri çevirdi.

Khmara’nın aday gösterilmesiyle bu ihtimal de ortadan kalktı. Fedorov’un salı günü yaptığı açıklamalar ise tartışmayı eski görevine dönüp dönmeyeceği meselesinden çıkararak seçimler, siyasi hesap verebilirlik ve savaş döneminde iktidarın kullanımı gibi daha geniş konulara taşıdı.

Fedorov’un sosyal medyada siyasi bir konuşmayla Ukrayna halkına seslenmesi ve eski bakanlık görevinin çok ötesine geçen konulara odaklanması, Ukrayna’nın en popüler eski bakanlarından birinin siyasi hedefleri olduğu yönündeki spekülasyonları şimdiden artırdı.

Fedorov daha önce savaş devam ederken seçim yapılması çağrısında bulunmamıştı.

Bu çağrıyı, Khmara’nın aday gösterilmesiyle Savunma Bakanlığı’na geri dönemeyeceğinin netleşmesinin ardından yaptı.

Ukrayna, Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana ulusal seçim düzenlemedi. Ukrayna Anayasası’na göre sıkıyönetim altında seçim yapılamıyor. Ayrıca savaş devam ederken ülke genelinde seçim düzenlenmesi, askerlerin, yurt dışında yaşayan milyonlarca Ukraynalının ve cephe hattındaki bölgelerde bulunan insanların nasıl oy kullanacağı da dahil olmak üzere ciddi güvenlik ve lojistik sorunlar yaratacak.

Fedorov, seçimlerin hemen yapılması çağrısında bulunmadı ve herhangi bir takvim de önermedi. Bunun yerine, savaş devam ederken seçim yapılmasını sağlayacak bir mekanizma oluşturulması gerektiğini savundu. Böylece Ukraynalıların iktidardaki isimlerin performansını değerlendirebileceğini ve halkın güvenini hâlâ kazanıp kazanmadıklarına karar verebileceğini belirtti.

Fedorov’a göre demokrasi, savaş sona erene kadar “basitçe ertelenemez”. Eski bakan ayrıca siyasi hesap verebilirlik ile savaşın yürütülmesi arasında doğrudan bağlantı kurarak yolsuzluğu ve bürokratik verimsizliği eleştirdi. Kamu kaynaklarının yönetimindeki aksaklıkların, savunma için ayrılan kaynakların başka alanlara aktarılması halinde, nihayetinde can kayıplarına yol açabileceği uyarısında bulundu. Fedorov, “İktidar, sorumluluk anlamına gelmeli” diyerek yetki, kamu kaynakları veya devlet görevleri verilen yetkililerin, yaptıkları çalışmalar ve elde ettikleri sonuçlar konusunda hesap vermesi gerektiğini söyledi.

Fedorov ayrıca yönetimin daha şeffaf olması çağrısında bulundu. Rusya’nın işgalinden bu yana hükümete duyulan olağanüstü güvenin, yetkililere aldıkları kararları açıklamadan hareket etme hakkı vermediğini belirtti.

Fedorov, “İnsanlar devletten asla hata yapmamasını talep etmiyor. Ancak gerçeği bilme hakları var,” dedi.

Zelenskiy, savunma bakanlığında bir aydır süren çalkantıya nokta koymaya çalışırken, Fedorov'un çıkışı siyasal açıdan hassas seçim meselesini yeniden gündemin merkezine taşıyor.

Atanması parlamento onayı gerektiren Khmara, daha önce SBU'nun Alfa özel harekat merkezinin komutanlığını yapmış, Ukrayna güvenlik servislerinin kıdemli bir ismi.

2022'de Yılan Adası'nın geri alınmasına yönelik operasyonda görev aldı ve daha sonra Ukrayna'nın Rusya'ya yönelik uzun menzilli insansız hava aracı saldırıları kampanyasını yönetti. Vasyl Maliuk'un görevden ayrılmasının ardından Ocak 2026'da SBU'nun vekaleten başkanı oldu.

Fedorov bugüne kadar Khmarayı kamuoyu önünde eleştirmedi ve halefine sorunsuz bir devir teslim sağlamak için çaba göstermiş görünüyor. 6 Ağustos'ta verdiği bir röportajda, Khmara'ya ayrıntılı bir "savaş planını" bizzat anlattığını söyledi.

“Yaptığım ilk şey buydu, planı ona şahsen gösterdim,” diyen Fedorov, stratejinin silah üretimi ve finansmanı gibi alanlara yayılan yüzlerce ayrı projeye bölündüğünü, planın tedarik ve geliştirme süreçlerine nasıl yansıdığını da izah ettiğini kaydetti.

Ancak Fedorov'un Ukraynalılara seçimler, kamuoyu güveni ve devletin hesap verebilirliği konusunda doğrudan hitap etmeyi tercih etmesi, görevden ayrılışının kamu hayatından çekilmekten ziyade farklı bir siyasi rolün başlangıcını işaret edebileceğine işaret ediyor.

Bu ihtimal, Fedorov'un sadece birkaç hafta önce geleceğini tarif edişiyle çelişiyor. Temmuz ayının sonunda Ukrainska Pravda'ya verdiği röportajda kendisini bir siyasetçi olarak görmediğini ve muhtemel siyasi hedeflerini konuşmaktan rahatsızlık duyduğunu söylemişti.

“Açıkçası kendimi bir siyasetçi olarak görmüyorum,” diyen Fedorov, “Ben nihayetinde karmaşık sistemler kuran, onları yöneten ve sonuçlarını gören bir yöneticiyim,” ifadelerini kullanmıştı.

O dönemde, Ukrayna'nın savaşı bitirmesine yardımcı olabilecek sistemler kurmaya devam edeceğini, ancak hükümetten ayrılışının yarattığı çalkantı onun ifadesiyle "mantıklı bir sonuca" ulaştıktan sonra bir sonraki adımda ne yapacağına karar vereceğini söylemişti.

“Ondan sonra ne yapacağımı ve nereye gideceğimi net biçimde anlayacağım,” demişti.