Ukrayna'daki yolsuzluk soruşturmaları Zelenskiy’nin yakın çevresine uzanıyor

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, yolsuzlukla mücadele birimlerinin Cumhurbaşkanlığı Ofisiyle bağlantılı üst düzey yetkililerin de yer aldığı iddia edilen bir suç örgütüne yönelik kapsamlı soruşturma başlatmasının ardından Ofis Başkan Yardımcısı Iryna Mudra’yı çarşamba günü görevden aldı.

Ukrayna Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosuna (NABU) göre şüpheliler arasında Mudra’nın yanı sıra görevdeki bir milletvekili, eski bir milletvekili ile kamuya ait bir bankanın genel müdürü ve denetim kurulu başkanı bulunuyor. Banka yöneticilerine ilişkin tanımın Sense Bank’a işaret ettiği değerlendiriliyor.

Soruşturmacılar, grubun bir yolsuzluk soruşturmasındaki şüpheli için kefalet olarak yatırılan 150 milyon Ukrayna grivnasının, yaklaşık 3 milyon euronun (166,5 milyon TL) aklanmasına yardımcı olduğunu öne sürüyor.

Söz konusu soruşturma, Ukrayna’nın kamuya ait nükleer enerji şirketi Energoatom’daki yolsuzluk iddialarını inceleyen Midas Operasyonu. Dosya, Zelenskiy’nin devlet başkanlığı dönemindeki en büyük yolsuzluk soruşturmasına dönüştü.

Bu nedenle son dosya münferit bir soruşturma değil. Soruşturmanın, eski üst düzey hükümet yetkilileri ile Zelenskiy’yle uzun süredir kişisel ve siyasi bağları bulunan kişileri kapsayan Midas Operasyonu’ndan doğrudan geliştiği anlaşılıyor.

Midas’tan Forest Gump’a

NABU ile Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAPO), bir yıldan uzun süren soruşturmanın ardından Midas Operasyonu’nu Kasım 2025’te kamuoyuna duyurdu.

İki kurum, bir suç örgütünün üyelerinin Energoatom’da resmî görevleri bulunmamasına rağmen şirket üzerinde nüfuz kurduğunu öne sürüyor. Şüphelilerin, tedarikçilerin ödemelerinin onaylanması karşılığında sözleşme bedellerinin yüzde 10 ila 15’i oranında rüşvet aldığı iddia ediliyor.

NABU’ya göre bu düzenek üzerinden yaklaşık 85 milyon euro (4,72 milyar TL) aklandı.

Eski Adalet ve Enerji Bakanı Herman Halushchenko, kara para aklamak ve suç örgütüne katılmakla suçlandı.

NABU, şubatta yaptığı açıklamada, iddia edilen düzenekle bağlantılı 7,4 milyon dolardan fazla para, 2,4 milyon euro (133,2 milyon TL) ve 1,3 milyon İsviçre frangının Halushchenko’nun ailesine aktarıldığını ya da verildiğini bildirdi.

Forest Gump Operasyonu adı verilen son soruşturmanın merkezindeki 3 milyon euronun (166,5 milyon TL), Halushchenko için kefalet olarak yatırıldığı öne sürülüyor.

Ukraynalı milletvekillerinin sızdırdığı arama kararlarına göre kefalet parasının bir bölümünün aktarılmasında Sense Bank’ın kullanıldığı iddia edildi.

NABU ayrıca Mudra’nın Sense Bank’ı ve bankayla ilgili kararları etkilemeye yönelik girişimleri konuşurken duyulduğu ses kayıtlarını yayımladı.

Haziranda kaydedilen bir konuşmada Mudra, bankanın genel müdürü ile denetim kurulu başkanının kendisini ziyaret edeceğinin söylendiğini belirtti.

Mudra ayrıca "David" adlı bir kişi ile bir parlamento komisyonu başkanının bankaya siyasi koruma sağlamaya çalıştığını söyledi. "David" ifadesinin, Zelenskiy’nin parlamentodaki Halkın Hizmetkârı grubunun başkanı David Arakhamia’ya gönderme yapıp yapmadığı belirsizliğini koruyor.

Mudra kayıtta, "Sense Bank’e yönelik işlem yapmayacaklar ve Sense Bank onlara ödeme yapmak zorunda," dedi.

Mudra başka bir konuşmada ise "İsrailli bir sığınmacı" olarak tanımladığı "Timur"un kendisini arayarak Sense Bank’ın sorumluluğunu üstlenmesini istediğini söyledi.

Tanımın, Zelenskiy’nin uzun yıllardır arkadaşı ve eski iş ortağı olan Timur Mindich’e işaret ettiği değerlendiriliyor. Mindich’in, 100 milyon dolarlık 4,8 milyar TL) Midas yolsuzluk düzeninin elebaşlarından biri olduğu iddia ediliyor.

Eski dosttan eski Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanına

Mindich, Zelenskiy siyasete girmeden çok önce yakın çevresinde yer alıyordu. Ayrıca Zelenskiy’nin kurucuları arasında bulunduğu yapım şirketi Kvartal 95’in ortaklarından biri.

Midas Operasyonu’nun şüphelilerinden Mindich, Kasım 2025’te Ukrayna’dan ayrılarak İsrail’e gitti. Mindich’in adı Dynasty soruşturmasında da geçiyor.

NABU ve SAPO, Energoatom’daki yolsuzluk düzeneklerinden geldiği öne sürülen paraların da kullanılmasıyla Kiev dışındaki lüks bir konut projesi üzerinden 8,8 milyon eurodan (488,4 milyon TL) fazla para aklandığını iddia ediyor.

Dynasty soruşturmasında adı geçen en dikkat çekici kişi ise Zelenskiy’nin eski Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı ve yıllarca Ukrayna’nın en güçlü isimlerinden biri olan Andriy Yermak.

Yermak, 2020’den 2025’te görevden ayrılmasına kadar Cumhurbaşkanlığı Ofisini yönetti. Zelenskiy’nin en yakın siyasi sırdaşlarından biri haline gelen Yermak; iç politika, diplomasi ve savaş dönemi kararlarında merkezi rol oynadı.

NABU ve SAPO, Mayıs 2026’da Yermak’ı Dynasty kara para aklama soruşturmasında şüpheli olarak gösterdi. Mahkeme, 2,7 milyon euro (150 milyon TL) kefaletle tahliye seçeneğiyle tutuklanmasına karar verdi. Kefalet daha sonra ödendi. Yermak suçlamaları reddetti.

Aynı soruşturmada, Zelenskiy döneminde çeşitli üst düzey hükümet görevlerinde bulunan eski Başbakan Yardımcısı Oleksiy Chernyshov’un da adı geçti. Chernyshov’un, devlet başkanının ailesinin uzun süredir dostu olduğu belirtiliyor.

Başka soruşturmalar da Cumhurbaşkanlığı Ofisinin eski üyelerine uzandı. Ekonomi politikalarından sorumlu eski Ofis Başkan Yardımcısı Rostyslav Shurma, Ukrayna’nın yenilenebilir enerji teşvik sistemindeki usulsüzlük iddialarına ilişkin ayrı bir soruşturmada ocak ayında şüpheli ilan edildi.

NABU ve SAPO, Shurma, kardeşi Oleh ve diğer şüphelilerin yaklaşık 2,7 milyon euroyu (150 milyon TL) zimmetlerine geçirdiğinden şüpheleniyor. Kardeşler şubatta arananlar listesine alındı, nisanda ise haklarında gıyaben tutuklama kararı çıkarıldı.

Halen yurt dışında bulunan Shurma, suçlamaları reddetti.

Rahatsız edecek kadar Zelenskiy’e yakın

Soruşturmalar, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hedefleri açısından oldukça hassas bir dönemde yürütülüyor.

Kiev ve Brüksel, haziranda Ukrayna’nın katılım müzakerelerinde hukukun üstünlüğü, yargı, kamu ihaleleri ve mali denetim gibi alanları kapsayan Temel Konular kümesini açtı. Dış ilişkileri kapsayan ikinci küme ise temmuzda açıldı.

AB, Ukrayna’nın katılım müzakerelerinin genel hızını Temel Konular kümesindeki ilerlemenin belirleyeceğini vurguluyor. Bu durum, ülkenin yolsuzlukla mücadele kurumlarının bağımsızlığını ve etkinliğini özellikle yakın inceleme altında tutuyor.

Art arda gelen soruşturmalar, Zelenskiy açısından giderek daha zor bir siyasi tablo ortaya çıkarıyor.

Eski Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı şüpheli ilan edildi. Eski ofis başkan yardımcıları da soruşturmalara dahil oldu.

Zelenskiy’nin uzun yıllardır arkadaşı ve eski iş ortağının adı birden fazla büyük soruşturmada geçiyor. Yönetimindeki eski bakanlar ve diğer üst düzey yetkililer de şüpheli konumunda.

NABU ve SAPO’nun yürüttüğü soruşturmalar kamuoyunda da güçlü yankı uyandırıyor.

Parlamentonun yolsuzlukla mücadele kurumlarının yetkilerini sınırlandırmaya çalışmasının ardından on binlerce Ukraynalı, NABU ve SAPO’nun bağımsızlığını savunmak için 2025’te sokağa çıktı.

Sivil toplum kuruluşları da hükümetin en üst kademelerindeki yolsuzluk iddialarının daha kapsamlı biçimde soruşturulması için baskı yaptı.

Zelenskiy’nin kendisi, bu soruşturmaların hiçbirinde şüpheli olarak gösterilmedi.

Ancak 2019’da Ukrayna’nın yozlaşmış siyasi düzeninden kopma vaadiyle iktidara gelen bir Cumhurbaşkanı için bu kadar çok soruşturmanın yakın çevresine uzanması giderek daha ağır bir siyasi maliyet yaratıyor.