Αποκλειστικό: η Γαλλία θέλει όριο στις αγορές της Ουκρανίας εκτός Ευρώπης με πόρους ΕΕ

Η Ουκρανία εξασφάλισε εξαιρέσεις που της επιτρέπουν να προμηθεύεται στρατιωτικό εξοπλισμό εκτός Ευρώπης στο πλαίσιο του Δανείου Στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ της ΕΕ.

Η Γαλλία πιέζει τώρα να περιοριστεί η διάρκεια των εξαιρέσεων, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει ότι μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης με εγγύηση της ΕΕ θα στηρίξει την ευρωπαϊκή – και ενδεχομένως γαλλική – αμυντική παραγωγή, σύμφωνα με πληροφορίες του Euronews.

Τον Απρίλιο, τα κράτη μέλη της ΕΕ ενέκριναν το Δάνειο Στήριξης της Ουκρανίας, ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 90 δισ. ευρώ για τη στήριξη της πολεμικής προσπάθειας του Κιέβου το 2026 και το 2027. Χωρίζεται σε 30 δισ. ευρώ οικονομική στήριξη και 60 δισ. ευρώ για στρατιωτική βοήθεια.

Η πρώτη εκταμίευση έγινε τον Ιούνιο, με 3,9 δισ. ευρώ να κατευθύνονται σε drones, και ακολούθησαν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα 6,1 δισ. ευρώ για προμήθειες αμυντικού υλικού.

Βάσει των όρων του δανείου, η Ουκρανία δεν μπορεί να προμηθεύεται πάνω από το 35% του συνολικού κόστους ενός αμυντικού προϊόντος από χώρες εκτός ΕΕ και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Το Κίεβο μπορεί να ζητήσει εξαίρεση όταν δεν υπάρχει ευρωπαϊκό ισοδύναμο προϊόν που να καλύπτει τις άμεσες επιχειρησιακές του ανάγκες ή όταν τα ευρωπαϊκά προϊόντα δεν μπορούν να καλύψουν τον απαιτούμενο όγκο, χρειάζονται πολύ χρόνο για να παραχθούν ή είναι υπερβολικά ακριβά.

Μέχρι στιγμής, η ουκρανική κυβέρνηση έχει ζητήσει δύο εξαιρέσεις: μία για κινεζικά εξαρτήματα drones και μία για αμερικανικούς αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot, που το Κίεβο χρειάζεται επειγόντως για να ενισχύσει την αντιαεροπορική του άμυνα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει και τα δύο αιτήματα, αναγνωρίζοντας ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει σήμερα επαρκή παραγωγική ικανότητα και παραμένει εξαρτημένη από ξένους κατασκευαστές σε κρίσιμους τομείς του σύγχρονου πολέμου.

Η Γαλλία, ωστόσο, επιδιώκει οι εξαιρέσεις αυτές να είναι προσωρινές, ώστε μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης με εγγύηση της ΕΕ να καταλήγει τελικά σε ευρωπαϊκή – και ενδεχομένως γαλλική – παραγωγή.

Η Γαλλία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές βιομηχανίες στην Ευρώπη, στην οποία περιλαμβάνεται και το γαλλοϊταλικό σύστημα SAMP/T, η πλησιέστερη ευρωπαϊκή εναλλακτική στον αμερικανικό Patriot.

Αντίθετα, τον Ιούλιο οι υπουργοί Άμυνας της Σουηδίας, της Ολλανδίας, της Γερμανίας, της Δανίας, της Εσθονίας, της Πολωνίας, της Λετονίας, της Φινλανδίας και της Λιθουανίας απέστειλαν επιστολή στην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας και στον επίτροπο Άμυνας Αντριους Κουμπίλιους, ζητώντας να δοθεί στην Ουκρανία η μέγιστη δυνατή ευελιξία για την προμήθεια του υλικού που χρειάζεται επειγόντως.

«Επιμένουμε ότι η ταχεία έγκριση των προγραμμάτων προμηθειών είναι κρίσιμη, μεταξύ άλλων μέσω της πραγματιστικής χρήσης της δυνατότητας παρέκκλισης για την αγορά υλικού που παράγεται από τρίτες χώρες», αναφέρει η επιστολή.

Παρόλα αυτά, το Παρίσι πιέζει την Επιτροπή ώστε οι εξαιρέσεις να αντικατασταθούν με την πάροδο του χρόνου από ευρωπαϊκή παραγωγή. Το πώς μπορεί να γίνει αυτό στην πράξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο λειτουργίας του ίδιου του δανείου.

Στην αρχή, το Κίεβο έδωσε στις Βρυξέλλες μια συνοπτική κατανομή του πώς σκοπεύει να δαπανήσει τα χρήματα ανά κατηγορία προϊόντων – drones, συστήματα αεράμυνας, πυροβολικό κ.ο.κ. Οι ακριβείς κατανομές είναι απόρρητες και μπορούν να προσαρμόζονται ανάλογα με την εξέλιξη των αναγκών στο πεδίο της μάχης.

Για τα προϊόντα που καλύπτονται από εξαίρεση υπάρχει ένα δεύτερο στάδιο, στο οποίο η ουκρανική κυβέρνηση πρέπει να παρουσιάσει λεπτομέρειες για το πώς θα δαπανηθούν τα χρήματα, συμπεριλαμβανομένων των συμβολαίων που καθορίζουν ποιος εξοπλισμός αγοράζεται, από ποιον προμηθευτή και πότε. Η Επιτροπή αποδεσμεύει τα κονδύλια μόνο αφού εξετάσει τα συμβόλαια.

Για τους κινεζικούς προμηθευτές, η Επιτροπή οφείλει επίσης να ελέγξει ότι οι εταιρείες δεν υπόκεινται σε ευρωπαϊκές κυρώσεις που στοχεύουν το ρωσικό στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα, καθώς κατασκευαστές drones με έδρα την Κίνα μπορούν να προμηθεύουν και τις δύο πλευρές.

Η κυβέρνηση της χώρας όπου εδρεύει ο προμηθευτής καλείται επίσης να δεσμευθεί για την υλοποίηση του συμβολαίου, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο εξοπλισμός θα παραδοθεί ακόμη και αν αλλάξουν οι πολιτικές προτεραιότητες.

Καθοριστικής σημασίας είναι ότι οι εξαιρέσεις πρέπει να ανανεώνονται κάθε φορά που η Ουκρανία ζητεί νέα εκταμίευση. Αυτό σημαίνει ότι, αν στο μεταξύ εμφανιστεί ευρωπαϊκός προμηθευτής που μπορεί να ανταγωνιστεί τον ξένο κατασκευαστή ως προς τον όγκο, το κόστος και τους χρόνους παραγωγής, η Επιτροπή θα μπορούσε να αρνηθεί την ανανέωση της εξαίρεσης και να απαιτήσει από το Κίεβο να επιλέξει τον ευρωπαϊκό προμηθευτή.

Ανεπίσημα, η Κομισιόν θα μπορούσε επίσης να περιορίσει για πόσο διάστημα η Ουκρανία θα μπορεί να βασίζεται σε ξένους κατασκευαστές, επιβάλλοντας, για παράδειγμα, πιο αυστηρές προθεσμίες για την ολοκλήρωση των συμβολαίων με αυτούς τους προμηθευτές.

Στην πράξη, η Επιτροπή θα πρέπει να βρει μια λεπτή ισορροπία: να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική παραγωγή και να μειώσει τη στρατηγική εξάρτηση από ξένους προμηθευτές μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η Ουκρανία διαθέτει τον εξοπλισμό που χρειάζεται για να αμυνθεί απέναντι στη Ρωσία.

Ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ θα διαχειριστεί αυτές τις εξαιρέσεις στο πλαίσιο του Δανείου Στήριξης της Ουκρανίας μπορεί να αποτελέσει σημαντικό προηγούμενο για άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ιδίως για την Πρωτοβουλία Ασφάλειας για την Ευρώπη (SAFE) και το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP).

Εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης δεν απάντησε στο αίτημα του Euronews για σχολιασμό.