İnsan hakları örgütlerinden Türkiye’ye çağrı: AİHM’in Kavala kararını uygulayın

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, yaklaşık dokuz yıldır cezaevinde bulunan iş insanı ve insan hakları savunucusu Osman Kavala’nın tutukluluğunun hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Uluslararası dört insan hakları örgütü Türkiye'ye AİHM kararını uygulaması için çağrı yaptı.

Mahkeme, Kavala’nın adil yargılanma, ifade ve örgütlenme özgürlüğü haklarının ihlal edildiğine hükmetti. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele oluşturduğunu belirten AİHM, Türkiye’nin Kavala’yı cezaevinde tutarak kötü niyetle hareket ettiği sonucuna vardı.

AİHM, Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını ve mahkûmiyetinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istedi. AİHM’in resmî karar duyurusunda Türkiye’nin Kavala’yı derhal serbest bırakması gerektiği belirtildi.

Uluslararası Af Örgütü, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Uluslararası Hukukçular Komisyonu (ICJ) ve Türkiye İnsan Hakları Davalarına Destek Projesi (TLSP), kararın ardından ortak açıklama yayımladı.

Örgütler, Türkiye’nin hem uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülükleri hem de Anayasa gereğince Kavala’yı derhal serbest bırakması ve hakkındaki mahkûmiyet kararını kaldırması gerektiğini belirtti.

Uluslararası Af Örgütü Avrupa Kurumları Ofisi Direktörü Eve Geddie, AİHM’in son kararıyla Kavala’nın siyasi güdümlü bir yargılama sonucunda cezaevinde tutulduğunu kapsamlı biçimde ortaya koyduğunu söyledi.

Geddie, "Türkiye, Kavala davasında mahkemenin daha önce verdiği iki bağlayıcı kararı hiçe saydı. Adaletin bu şekilde engellenmesine artık son verilmelidir. Yargı ve savcılık mercileri dâhil olmak üzere Türkiye yetkilileri, Osman Kavala’nın derhal ve koşulsuz serbest bırakılması için harekete geçmelidir," dedi.

Örgütler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi sisteminin kritik bir sınavla karşı karşıya olduğunu belirterek Avrupa Konseyi’nin, Türkiye’nin Kavala hakkındaki AİHM kararlarına uymasını sağlamak için henüz somut bir adım atmadığını kaydetti.

'Sürecin hukuka aykırılığı ortaya konuldu'

AİHM Büyük Dairesi, Gezi Parkı protestolarına ilişkin iddianameyi, suçlamaları, delil olarak sunulan materyalleri, yargılama sürecini, temyiz aşamalarını ve Kavala hakkındaki mahkûmiyet kararını bir bütün olarak değerlendirdi.

Mahkeme, Kavala’nın özgürlüğünden yoksun bırakılması ve mahkûm edilmesinin "adaletin açık inkârına" dayandığı sonucuna vardı.

Türkiye’de yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığını etkileyen yapısal eksikliklere de işaret eden AİHM, bunların giderilmesi için önlem alınmasını istedi.

TLSP Direktörü Ayşe Bingöl Demir, kararın Kavala’nın gözaltına alınmasından mahkûmiyetine kadar geçen sürecin siyasi amaçlarla yürütüldüğü ve baştan sona hukuka aykırı olduğu konusunda kuşku bırakmadığını söyledi.

AİHM’in Kavala hakkındaki üçüncü kararı

Son karar, AİHM’in Kavala hakkında verdiği üçüncü karar oldu. Mahkeme, Aralık 2019’daki ilk kararında Kavala’nın tutukluluğunun özgürlük hakkını ihlal ettiğine hükmetmiş ve derhal serbest bırakılmasını istemişti.

AİHM, Temmuz 2022’deki ikinci kararında ise Türkiye’nin 2019 tarihli bağlayıcı karara uyma yükümlülüğünü ihlal ettiğine karar vermişti. Mahkemenin dava sürecine ilişkin bilgi notunda Kavala'nın 18 Ekim 2017’den bu yana özgürlüğünden yoksun bulunduğu belirtildi.

Örgütler, Avrupa Konseyi ile üye devletlerden AİHM kararının uygulanmasını sağlamak için ellerindeki bütün araçları kullanmalarını istedi. Kavala davasının Türkiye ile ilişkilerde öncelikli gündem maddesi olarak tutulması çağrısında bulunuldu.

HRW kıdemli hukuk danışmanı Aisling Reidy, "AİHM, son kararıyla birlikte üçüncü kez Kavala’nın derhal serbest bırakılmasına hükmetmiş oldu. Avrupa Konseyi ve üye devletlerinin, Osman Kavala’nın nihayet serbest bırakılmasını güvence altına almak için harekete geçmesi hayati önem taşıyor," dedi.

Kavala, Gezi Parkı protestolarına ilişkin davada "hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçlamasıyla 25 Nisan 2022’de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.