Rusya'nın uyarılarına rağmen Paşinyan: 'Ermenistan yakında AB üyelik başvurusuna başlayacak'

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ülkenin Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik için resmi başvuru sürecini yakın gelecekte başlatacağını açıkladı. Moskova ise Erivan'ın Avrupa ile daha fazla bütünleşmesinin Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) üyeliğiyle bağdaşmayacağı uyarısını yineliyor.

Pazartesi günü parlamentoda hükümetin 2026-2031 programını sunan Paşinyan, AB üyeliği konusunda ilk adımın resmi başvurunun yapılması olacağını söyledi.

“Her şeyden önce Ermenistan'ın Avrupa Birliği üyeliği için resmi başvuruda bulunması gerekiyor,” diyen Paşinyan, sürecin ardından bir yol haritası hazırlanacağını belirtti.

Paşinyan, “Bu süreci yakın gelecekte başlatabiliriz,” ifadelerini kullanırken, Ermenistan'ın AEB'deki ortaklarının taleplerinin ve kaygılarının da dikkate alınacağını dile getirdi.

Üyelik için referandum gündemde

Ermenistan Başbakanı, AB üyeliği konusunda nihai aşamaya gelinmesi durumunda halk oylaması düzenlenebileceğini de ekledi.

Paşinyan'a göre üyelik tartışmalarının yeterince olgunlaşması ve hükümetin kamuoyuna net bir yol haritası sunabilmesi halinde referandum yapılması anlamlı olacak.

Ermenistan parlamentosu 26 Mart 2025'te ülkenin AB'ye katılım sürecinin başlatılmasını öngören yasayı kabul etmişti.

Ancak Erivan'ın Avrupa ile yakınlaşması, ülkenin halen üyesi olduğu AEB içinde gerilime neden oluyor.

Rusya: 'İki sistem birbiriyle uyumlu değil'

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Ermenistan'ın AB üyeliği hedefiyle ilgili yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği ile Avrasya Ekonomik Birliği'nin ticaret, gümrük ve sağlık kurallarının birbiriyle uyuşmadığını söyledi.

Moskova uzun süredir Ermenistan'ın iki ekonomik blokta aynı anda yer alamayacağını savunuyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de daha önce AB ile daha derin bir bütünleşmenin Ermenistan'ın AEB ile işbirliğini otomatikman sona erdireceğini ve ülkenin birlikten sağladığı avantajları kaybedeceğini dile getirmişti.

Peskov ise Ermenistan'a AB üyelik sürecinin uzunluğu konusunda Türkiye örneğini hatırlatıyor.

Paşinyan, “Türkiye'nin ve başka bazı ülkelerin deneyimini akılda tutmayı her zaman tavsiye ediyorum. Başvurularını onlarca yıl önce yaptılar ancak bugün hâlâ aynı durumdalar,” dedi.

Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu'na tam üyelik başvurusunu 1987'de yapmış, 1999'da aday ülke statüsü kazanmış ve 2005'te üyelik müzakerelerine başlamıştı.

AEB ülkeleri Ermenistan'dan tercih yapmasını istiyor

Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan liderleri 29 Mayıs'ta Astana'da düzenlenen AEB zirvesinde ortak bir açıklamayı kabul ederek Ermenistan'ın AB üyeliği ile AEB'de kalmak arasında ülke çapında referandum yapması gerektiğini bildirmişti.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin de 11 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Ermenistan'ın böyle bir referandum düzenleyip düzenlemeyeceğine Aralık 2026'ya kadar karar vermesi gerektiğini söylemişti.

Galuzin'e göre, Erivan konusunda atılabilecek sonraki adımlar yıl sonunda gerçekleştirilecek AEB devlet başkanları toplantısında ele alınacak.

Ermenistan neden Rusya'dan uzaklaşıyor?

Ermenistan resmen Rusya'nın müttefiki olmaya devam ediyor. Rusya'nın ülkede askeri üssü bulunuyor ve Ermenistan aynı zamanda AEB üyesi.

Ancak iki ülke arasındaki ilişkiler özellikle son yıllarda ciddi biçimde bozuldu.

Erivan, Azerbaycan'la yaşanan çatışmalar sırasında Rusya'nın Ermenistan'ın güvenliğini sağlamakta yetersiz kaldığını savunuyor. Bu durum Paşinyan hükümetinin Avrupa Birliği ve Batılı ülkelerle ilişkileri derinleştirmesine yol açtı.

Paşinyan, 2018'de kitlesel sokak protestolarının ardından iktidara gelmişti. Haziran 2026'da yeniden seçilen Paşinyan, seçimlerden önce AB liderleri ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'nin de katıldığı bir zirveye ev sahipliği yapmıştı.

Moskova ise Erivan'ın Brüksel'le yakınlaşmasına karşı baskıyı artırarak bazı Ermeni ürünlerine yönelik ithalat kısıtlamalarına başvurmuştu.

Putin haziran ayında yaptığı açıklamada Ukrayna'yı örnek göstererek, “Ukrayna senaryosunun” Kiev'in AB'ye yönelmesiyle başladığını söylemişti.

Ermenistan'ın resmi üyelik başvurusunu yapması halinde süreç ülkenin dış politika yönelimi açısından önemli bir dönüm noktası olacak. Ancak başvuru, AB üyeliğinin kısa vadede gerçekleşeceği anlamına gelmiyor; adaylık statüsü, müzakerelerin başlaması ve üyelik kriterlerinin karşılanması yıllar sürebilen ayrı aşamalardan oluşuyor.