Τουρκία: Τι είναι το Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ που προτείνει ο Μπαχτσελί κατά του Ισραήλ

Ο κυβερνητικός εταίρος στην Τουρκία, το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP), με πρόεδρο τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί, πρότεινε με γραπτή δήλωση που εξέδωσε την Παρασκευή τη δημιουργία μιας νέας δομής με την ονομασία «Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ», η οποία θα φέρει τις μουσουλμανικές χώρες σε έναν κοινό μηχανισμό ασφάλειας και άμυνας.

Ο Μπαχτσελί ζήτησε η «Συμφωνία της Μέκκας», που έχει υπογραφεί μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, να διευρυνθεί ως προς τον αριθμό των μελών, ώστε να συγκροτηθεί η νέα δομή και να μετατραπεί σε μια «Ισλαμική Ειρηνευτική Δύναμη» που θα καλύπτει τις χώρες και τις περιοχές που βρίσκονται στο στόχαστρο των ισραηλινών επιθέσεων.

Στη γραπτή δήλωση με τίτλο «Η εξουδετέρωση του Ισραήλ απέναντι στις επιθετικές πολιτικές που απειλούν την ειρήνη και την ασφάλεια» ο Μπαχτσελί περιέγραψε το Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ ως μια κοινή πρωτοβουλία άμυνας και ασφάλειας.

Στην ανακοίνωση του ηγέτη του MHP παρατίθεται πακέτο επτά σημείων για τη δημιουργία ενός νέου συστήματος ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Στο πρώτο σημείο περιλαμβάνεται το Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ.

Γιατί προτείνεται το Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ;

Ο Μπαχτσελί έφερε την πρόταση για το Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ στην επικαιρότητα μετά την επίθεση που πραγματοποίησε το Ισραήλ στις 18 Αυγούστου στη Στρατιωτική Αεροπορική Βάση Εμπού Ζουχούρ, στην ύπαιθρο της πόλης Ιντλίμπ στη Συρία.

Υποστηρίζοντας ότι η επίθεση παραβίασε την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας, ο Μπαχτσελί δήλωσε ότι η πολιτική του Ισραήλ, που εκτείνεται στη Γάζα, τον Λίβανο, τη Συρία και το Ιράν, έχει μετατραπεί σε ζήτημα περιφερειακής ασφάλειας.

Ο Μπαχτσελί υποστήριξε ότι το Ισραήλ προχωρά σε κινήσεις στη Συρία που τέμνονται με τα τουρκικά συμφέροντα ασφαλείας και επιχειρεί να αποκλείσει την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, τονίζοντας ότι η Άγκυρα δεν αναζητεί σύγκρουση, αλλά δεν θα αγνοήσει τις απειλές κατά της εθνικής της ασφάλειας.

«Στόχος της Τουρκίας δεν είναι να πολεμήσει με καμία χώρα, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ. Ωστόσο, κανείς δεν πρέπει να κάνει το λάθος να ερμηνεύσει τη βούληση της Τουρκίας για ειρήνη ως αδυναμία, τη μετριοπάθειά της ως ανικανότητα ή την προσέγγισή της που δίνει προτεραιότητα στη διπλωματία ως έλλειψη αποτρεπτικής ισχύος», είπε.

Στις 18 Αυγούστου, ημέρα Τρίτη, το Ισραήλ έπληξε τη Στρατιωτική Αεροπορική Βάση Εμπού Ζουχούρ στην ύπαιθρο της βορειοδυτικής επαρχίας Ιντλίμπ της Συρίας. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία είχε την πρόθεση να εγκατασταθεί στη στρατιωτική βάση που έγινε στόχος της επίθεσης.

Στις δηλώσεις που έκανε την Τετάρτη, μετά την επίθεση, ο Νετανιάχου ανέφερε: «Δεν θα ανεχθούμε μια στρατιωτική οχύρωση της Τουρκίας που προωθείται προς νότο. Το έχουμε διατυπώσει με σαφήνεια σε γενικές γραμμές. Στείλαμε ένα μήνυμα, αλλά, όπως φαίνεται, δεν το άκουσαν. Γι’ αυτό φροντίσαμε να γίνει καλύτερα κατανοητό το μήνυμά μας».

Το τουρκικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (MSB) ανακοίνωσε ότι στη βάση που επλήγη δεν υπήρχε τουρκική στρατιωτική παρουσία. Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι «πριν ή κατά τη διάρκεια της επίθεσης δεν βρισκόταν στη βάση καμία τουρκική στρατιωτική αποστολή» και απευθύνεται έκκληση προς το Ισραήλ να «τερματίσει τις απερίσκεπτες επιθέσεις του».

Η βάση που επλήγη βρίσκεται σε απόσταση περίπου 70 χιλιομέτρων από τα σύνορα με την Τουρκία.

Πρόταση «Συμβουλίου Ειρήνης» προς ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και ΕΕ

Στην ανακοίνωση του Μπαχτσελί, πέρα από το Σύμφωνο της Ιερουσαλήμ, περιλαμβάνονται ακόμη έξι προτάσεις για τον τερματισμό των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.

Μία από αυτές είναι η σύσταση μιας προσωρινής «Συμμαχίας/Συμβουλίου Ειρήνης για τη Μέση Ανατολή», που θα αποτελείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, την Κίνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Μπαχτσελί πρότεινε το σχήμα αυτό να δρα με στόχο τη σταθεροποίηση της περιοχής.

Στο τρίτο σημείο πρότεινε επίσης τη διοργάνωση, με τουρκική πρωτοβουλία και υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), μιας «Διάσκεψης Ασφάλειας και Ειρήνης για τη Μέση Ανατολή». Όπως ανέφερε, η διάσκεψη θα πρέπει να καταρτίσει έναν οδικό χάρτη για μια μόνιμη λύση δύο κρατών στην Παλαιστίνη και για την περιφερειακή σταθερότητα.

Να ανακηρυχθεί η «Διακήρυξη της Άγκυρας»

Ως τέταρτη πρόταση στην ανακοίνωση του Μπαχτσελί περιλαμβάνεται η υιοθέτηση μιας «Διακήρυξης της Άγκυρας», η οποία θα αποτυπώνει την προσέγγιση της Τουρκίας για την περιφερειακή ασφάλεια.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, στη διακήρυξη θα πρέπει να αναφέρεται ότι η Τουρκία δεν θα μείνει αδρανής απέναντι σε ενδεχόμενη επίθεση από το Ισραήλ και ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για τις συνέπειες που θα προκύψουν.

Για το πέμπτο σημείο ο Μπαχτσελί πρότεινε επίσης τη σύσταση μιας ουδέτερης «Διεθνούς Αποστολής Παρακολούθησης της Εκεχειρίας», η οποία θα καταγράφει τις παραβιάσεις της εκεχειρίας, θα εποπτεύει τους ανθρωπιστικούς διαδρόμους και θα αναφέρει τις εξελίξεις σχετικά με την προστασία των αμάχων.

Ο ηγέτης του MHP υποστήριξε ότι οι προσπάθειες διαμεσολάβησης δεν πρέπει να περιορίζονται σε πρωτοβουλίες μεμονωμένων κρατών και, στο έκτο σημείο, κάλεσε για τη δημιουργία μιας θεσμικής και πολυμερούς «Διεθνούς Ομάδας Επαφής για τη Διαμεσολάβηση».

Μηχανισμός κλιμακωμένης πίεσης και κινήτρων προς το Ισραήλ

Στο έβδομο και τελευταίο σημείο, ο Μπαχτσελί επισήμανε ότι μόνο οι κυρώσεις ή οι διπλωματικές εκκλήσεις δεν παράγουν μόνιμα αποτελέσματα και πρότεινε τη δημιουργία ενός «Μηχανισμού Κλιμακωμένης Διπλωματικής Πίεσης και Κινήτρων».

Στο πλαίσιο της πολιτικής που ονομάζει «περικύκλωση του Ισραήλ για την ειρήνη», ο Μπαχτσελί ζήτησε την ενίσχυση της πολιτικής και οικονομικής πίεσης στο Ισραήλ και την ενεργοποίηση μηχανισμών στρατιωτικής αποτροπής, ενώ ανέφερε ότι σε περίπτωση μόνιμης εκεχειρίας, τερματισμού των εποικισμών, επιστροφής στις διαπραγματεύσεις και σεβασμού του διεθνούς δικαίου θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οικονομικά και διπλωματικά κίνητρα.

Ο Μπαχτσελί ζήτησε επίσης την εκκίνηση μιας διεθνούς διαδικασίας κυρώσεων κατά του Ισραήλ, την επιβολή οικονομικών κυρώσεων σε όλους τους τομείς πλην των ανθρωπιστικών αναγκών και την αναστολή της ιδιότητας μέλους του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη. Τόνισε ότι η άνευ όρων στήριξη προς το Ισραήλ από τις μεγάλες δυνάμεις, ιδίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, πρέπει να τερματιστεί.

«Η εξουδετέρωση δεν σημαίνει εξαφάνιση ενός λαού»

Ο Μπαχτσελί υπογράμμισε στη δήλωσή του ότι με τον όρο «εξουδετέρωση» του Ισραήλ δεν εννοεί την εξάλειψη ενός κράτους ή ενός λαού.

Ο ηγέτης του MHP διευκρίνισε ότι χρησιμοποιεί τον όρο για να περιγράψει τον περιορισμό, με πολιτικά, οικονομικά, διπλωματικά και νομικά μέσα, των ενεργειών που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τη μετατροπή των επιθετικών πολιτικών σε μη βιώσιμες.

Ο Μπαχτσελί επανέλαβε ότι το Παλαιστινιακό βρίσκεται στο επίκεντρο της περιφερειακής ασφάλειας και κάλεσε για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου και κυρίαρχου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Τόνισε ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να εγκαθιδρυθεί ένα βιώσιμο αρχιτεκτονικό πλαίσιο ασφάλειας στη Μέση Ανατολή χωρίς να υπάρξει μια μόνιμη πολιτική λύση στην Παλαιστίνη.