İsrail, Suriye'de Türk heyetinin ziyaret ettiği hava üssünü vurdu; ABD ve Türkiye'den tepki

İsrail, salı günü Suriye'nin kuzeybatısındaki İdlib kırsalında bulunan Ebu Zuhur Askerî Hava Üssü'nü vurdu. Saldırı, Türkiye'den bir askeri heyetin son günlerde üssü ziyaret ederek havaalanının yeniden faaliyete geçirilmesi çalışmalarını incelemesinin ardından gerçekleşti.

Suriye devlet televizyonunun bildirdiğine göre, hava üssünün pistine sekiz hava saldırısı düzenlendi. Saldırılarda hasar meydana gelirken can kaybı yaşanmadı.

İsrail, saldırının amacının bölgeye Türk askerlerinin konuşlandırılmasını önlemek olduğunu açıkladı. İsrail Başbakanlık Ofisi, Suriye'nin Türk askerlerinin hava üssünde konuşlandırılmasına izin vererek güvenlik konularında statükoyu ihlal etmek üzere olduğunu savundu.

Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada, “İsrail ve Suriye güvenlik konularında statükonun korunması konusunda anlaşmıştı. Suriye, Halep yakınlarındaki bir hava üssüne Türk askerlerinin konuşlandırılmasına izin vererek bu anlaşmayı ihlal etmenin eşiğine geldi,” denildi.

Açıklamada, Türk askerlerinin konuşlanmasının İsrail'in güvenliği açısından tehdit oluşturacağı konusunda Suriye'yi defalarca uyardığı ve Şam yönetiminin bu uyarıları dikkate almadığı öne sürüldü.

İsrail Başbakanlık Ofisi, saldırının sorumluluğunu doğrudan üstlenmedi ancak açıklamayı salı günü geç saatlerde, İsrailli yetkililerin saldırıyla ilgili gün boyunca sessiz kalmasının ardından yaptı.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Şam’da gazetecilere yaptığı açıklamada, Suriye’nin “İsrail saldırganlığını” kınadığını belirterek, saldırıları “haksız bir provokasyon, Suriye’nin egemenliğinin ihlali ve bölgesel ve küresel istikrara yönelik doğrudan bir tehdit” olarak nitelendirdi.

Üs neden hedef alındı?

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne göre hava saldırıları, bir Türk askeri heyetinin son günlerde Ebu Zuhur Hava Üssü'nü ziyaret etmesinin ardından düzenlendi. Heyetin, 2012'den bu yana kullanılmayan ve Suriye Savunma Bakanlığı tarafından korunan üssün yeniden faaliyete geçirilmesi çalışmalarının bir parçası olarak bölgeyi ziyaret ettiği bildirildi.

İsrail, Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024'te devrilmesinden bu yana Suriye'de yüzlerce hava saldırısı düzenledi. Ancak salı günkü saldırı, İsrail'in Suriye'nin güneyinde oluşturduğu ve “güvenlik bölgesi” olarak tanımladığı alanın oldukça dışında gerçekleşti.

İsrail'in saldırıya ilişkin açıklaması, Ankara ile Tel Aviv arasındaki gerilimin de yeni bir boyutunu ortaya koydu.

Türkiye, İsrail'i Gazze'deki savaştaki tutumu nedeniyle sert biçimde eleştirirken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümeti ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki ilişkiler uzun süredir gergin.

Türkiye: İsrail'in iddiaları saldırıyı meşrulaştırma çabası

Türkiye, İsrail'in hava saldırısının ardından yaptığı açıklamalarda, Suriye'deki bir üsse asker konuşlandırmaya hazırlandığı yönündeki suçlamaları reddetti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Anadolu Ajansı'na (AA) aktarılan açıklamada, İsrail Başbakanlık Ofisi'nin iddialarının “İsrail'in Suriye'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hedef alan hukuksuz hava saldırılarını meşrulaştırmayı amaçladığı” belirtildi.

Dışişleri Bakanlığı da 18 Ağustos sabahı Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü'ne düzenlenen saldırıyı sert biçimde kınadı.

Bakanlığın açıklamasında, “İsrail, Suriye'nin altyapısı ve yeteneklerini hedef alan, toprak bütünlüğü ve birliğini ihlal eden saldırılarını pervasızca sürdürmektedir,” denildi.

Açıklamada uluslararası topluma da çağrı yapılarak, İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırganlığının sona erdirilmesi ve uluslararası hukuku ihlal eden eylemler nedeniyle hesap verebilirliğin sağlanması için daha kararlı bir tutum sergilenmesi istendi.

ABD'den tepki

İsrail'in yakın müttefiki ABD ise saldırıya alışılmadık derecede açık bir eleştiri yöneltti.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, saldırının ardından X'te yaptığı paylaşımda Ebu Zuhur Hava Üssü'ne yönelik İsrail saldırılarından “derin endişe” duyduklarını söyledi.

Barrack, saldırıyı “bölgesel istikrara katkı sağlamayan gereksiz bir tırmanma” olarak nitelendirdi.

ABD'li yetkili, Suriye'deki Ahmed eş-Şara hükümetinin “yırtıcı veya saldırgan bir tutum benimsemediğini” ve “vekil güçler barındırmadığını” belirterek, Şam yönetiminin İsrail ile gerilimi düşürme yönündeki tercihini defalarca ortaya koyduğunu söyledi.

Barrack, ABD'nin iki ülke arasında askeri çatışma ve gerilim yerine diplomasi ve diyaloğu teşvik etmeye devam edeceğini belirtti.

“Kalıcı gerilimi düşürme anlaşmaları, ilgili tüm ülkeler ve liderlerle sürdürülen kesintisiz diyaloglar sayesinde inşa edilir” diyen Barrack, tüm taraflara yeni askeri olaylar yerine “mantıklı bir söylem ve diyaloğa” öncelik verme çağrısında bulundu.

ABD'nin bu açıklaması, Washington'ın İsrail'in Suriye'deki askeri operasyonlarından birine yönelik nadir görülen doğrudan eleştirilerinden biri oldu.

Türkiye-İsrail gerilimi

Türkiye ve İsrail, Beşar Esad'ın devrilmesinin ardından Suriye'deki gelişmelere ilişkin farklı pozisyonlar sergiliyor.

Ankara, Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunmasını ve yeni yönetimin istikrar kazanmasını savunurken, İsrail Suriye'deki askeri kapasitenin kendisi için tehdit oluşturabileceği gerekçesiyle operasyonlar düzenliyor.

Ebu Zuhur Hava Üssü'ne yönelik son saldırı ise Türkiye'nin Suriye'deki askeri varlığı ve İsrail'in bölgedeki güvenlik kaygılarına dikkat çekiyor. Saldırının ardından Ankara'nın İsrail'e yönelik açıklamaları ve Washington'ın Tel Aviv'e yönelik eleştirisi, Suriye'deki gelişmelerin bölgesel güçler arasındaki rekabet açısından giderek daha hassas bir hal aldığını ortaya koyuyor.