BM Güvenlik Konseyi, yeni genel sekreter için ikinci gayriresmî oylamaya gidiyor

Birleşmiş Milletler'in (BM) en güçlü organı olan Güvenlik Konseyi, örgütün bir sonraki genel sekreterinin kim olacağına ilişkin adayların şansını değerlendirmek üzere cuma günü ilerleyen saatlerde bir kez daha gayriresmî oylama yapacak.

Geçen ay yapılan ilk gayriresmî oylamanın ardından Kosta Rikalı Rebeca Grynspan öne çıkmıştı. BM Güvenlik Konseyi'nin 15 üyesi, aralarında veto yetkisine sahip beş daimi üyenin de bulunduğu oylamada, adaylar hakkındaki görüşlerini gizli olarak bildiriyor.

Arjantinli Rafael Grossi de adaylar arasında. Grossi, halen BM'nin nükleer denetim kurumu olan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) başkanlığını yürütüyor.

Şili eski Devlet Başkanı Michelle Bachelet, Ekvadorlu Maria Fernanda Espinosa, Guyanalı Carolyn Rodrigues-Birkett, Ugandalı Olara Otunnu ve Senegalli Macky Sall da genel sekreterlik için yarışan diğer isimler.

İlk turun tamamlanmasının ardından Ekvadorlu Ivonne A-Baki de António Guterres'in yerine geçmek için adaylığını açıkladı. Guterres, BM Genel Sekreteri olarak ikinci beş yıllık görev süresini 31 Aralık'ta tamamlayacak.

International Crisis Group'tan Daniel Forti, “İlk gayriresmî oylama genel sekreterlik yarışının çerçevesini ortaya koydu. İkinci oylama ise yarışın hangi yöne ilerlediğine ilişkin bize bir fikir verebilir,” dedi.

Diplomatlar, temmuz ayında yapılan oylamaya kıyasla oy dağılımında değişiklikler yaşanmasını bekliyor. En çok merak edilen ise ilk oylamada öne çıkan adayların desteklerini pekiştirip pekiştiremeyeceği veya sıralamada gerileyip gerilemeyeceği.

Forti, “Cuma günkü oylamanın ardından herhangi bir adayın açık ara öne çıkması pek olası değil,” uyarısında bulundu.

Forti, veto yetkisine sahip Fransa, Rusya, Çin, İngiltere ve ABD'nin tercihlerini açıklamak için daha sonraki aşamaları bekleyebileceğini, yarışa yeni adayların da katılabileceğini söyledi.

Rusya'nın BM Büyükelçisi Vasili Nebenzya da Perşembe günü yaptığı açıklamada bu ihtimali göz ardı edemeyeceğini belirtti.

Nebenzya, “Örneğin, şu anda sadece varsayımda bulunuyorum; bugün gördüğümüz adaylardan herhangi biri konusunda bir çıkmaz yaşanırsa, eğer hiçbiri... öne çıkamazsa, başka adayların da ortaya çıktığını görebiliriz,” dedi.

Yolun sonu mu?

Güvenlik Konseyi'nin 15 üyesinden gereken dokuz oyu alan bir aday bile, aralarında derin görüş ayrılıkları bulunan beş büyük güçten veto almaktan da kaçınmak zorunda.

Bir aday bu eşikleri aştığında, ismi onaylanmak üzere tüm BM üyelerinden oluşan Genel Kurul'a gidiyor.

Güvenlik Konseyi'ndeki bu yoklama usulü, vetolarla tıkanan iki aday arasındaki çıkmazı aşmak amacıyla 1980'lerin başında geliştirildi.

Gayriresmî mekanizma, şeffaf olmayan bu sürece karşı çıkan ülkelerin eleştirilerine rağmen, çeşitli biçimlerde varlığını sürdürdü.

Forti, “Cuma günkü oylamadan sonra bazı adayların kampanyalarının yolun sonuna geldiğini fark etme ihtimali yüksek” diye ekledi.

Her üye devlet, her adaya isimsiz olarak üç etiketinden birini vermek zorunda: ‘Teşvik’, ‘cesaret kırma’ ya da ‘görüş yok’.

Bu, hiçbir destek görmeyen adaylara, her ne kadar zorunlu olmasa da, yarıştan çekilme fırsatı tanıyor.

Birkaç hafta sürmesi beklenen sürecin ilk turlarında tüm pusulalar aynı renkte oluyor.

Ancak kaç tur süreceği belirtilmeyen bir oylama dizisinin ardından, beş daimi üyenin oy pusulaları seçilmiş üyelerin pusulalarından farklı renkte olacak. Böylece hangi ülkenin hangi adayı engellediği bilinmeden, olası vetolar tespit edilebilecek.

BM'nin en üst görevinde, farklı bölgeler arasında dönüşüm olması teamül kabul ediliyor.

Bu çerçevede görevin bu kez Latin Amerika'dan bir adaya gitmesi bekleniyor. Bölgeden çok sayıda aday çıkarken, Sall ve Otunnu ise Afrika'dan geliyor.