İran, ocak ayındaki protestolara katılmakla suçladığı yabancı uyruklu kişiyi idam etti

İran yargısına bağlı Mizan Haber Ajansı, ocak ayında İsfahan kentinde düzenlenen hükümet karşıtı protestolara katılmakla suçlanan yabancı uyruklu bir kişinin idam edildiğini perşembe günü bildirdi.

Yargı, idam edilen kişinin Qaim Hosseini olduğunu açıkladı ancak uyruğuna ilişkin bilgi vermedi. Mizan, "Arian" takma adını da kullanan Hosseini’nin 8 Ocak’ta İsfahan’daki Ali Khani Meydanı’nda düzenlenen protestolara katıldığını itiraf ettiğini aktardı.

İran yargısı daha önce meydandaki protestolar sırasında dört güvenlik görevlisinin öldürüldüğünü açıklamıştı. Yetkililer, olayın ardından gösterilere katılmakla suçlanan 59 kişiyi gözaltına aldı.

Aynı dava kapsamında tutuklanan Abolfazl Sepahi, Amirhossein Safari, Erfan Esfandiari ve Golmohammad Mohammadi adlı dört kişi de daha önce idam edilmişti.

Mizan, Hosseini’nin protestolar sırasında "soğuk silah" taşıdığını bildirdi. Haber ajansına göre dosyadaki deliller ve diğer sanıkların "açık itirafları", Hosseini’nin güvenlik görevlilerinin öldürüldüğü olay yerinde aktif olarak bulunduğunu ve hayatını kaybeden görevlilerin cesetlerini tekmelediğini gösterdi.

Mizan ayrıca Hosseini’nin bir yardım kuruluşundan bazı eşyaları alarak ateşe vermekle suçlandığını aktardı.

İran yargısı, Hosseini’nin avukatı hazır bulunurken yargılandığını, temyiz başvurusunun ardından idam cezasının Yüksek Mahkeme tarafından incelenerek onandığını açıkladı.

İnsan hakları örgütleri, İran’da gözaltındaki kişilere zorla itiraf ettirildiğine ilişkin haberlerin yanı sıra avukat yardımına etkili erişimin kısıtlanması, adil yargılanma güvencelerinin ihlali ve şüphelilerin gözaltı, soruşturma ve yargılama süreçlerindeki hakları konusunda defalarca kaygılarını dile getirdi.

Hak savunucuları ve insan hakları örgütleri ayrıca Tahran yönetimini, protestolarla bağlantılı davalarda ölüm cezasını korku yaymak ve muhalefeti bastırmak amacıyla kullanmakla suçladı.

Washington merkezli İran İnsan Hakları Abdorrahman Boroumand Merkezinin hafta başında yayımladığı rapora göre Tahran yönetimi, 2026’nın başından bu yana en az 901 kişiyi idam etti. Bunların 28’i yalnızca ağustos ayında gerçekleştirildi.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kuruluna sunduğu raporda Genel Sekreter Antonio Guterres, İran’da 2024’te en az 975 kişinin idam edildiğinin bildirildiğini belirtti. Bu sayı, bir önceki yıla göre yüzde 17 artışa ve 2015’ten bu yana kaydedilen en yüksek yıllık rakama karşılık geliyor.

Raporda, 2025’in ilk yarısında da keskin bir artış yaşandığına dikkat çekildi. Ocak-haziran döneminde en az 612 idam kayda geçti. Bu sayı, 2024’ün aynı dönemine göre yüzde 119 daha fazla.

BM; İran’da özellikle uyuşturucu suçları, ulusal güvenlik suçlamaları ve etnik azınlıklarla ilgili davalarda ölüm cezasının uygulanmasının yanı sıra adil yargılanma güvenceleri ve işkenceyle elde edildiği öne sürülen itirafların kullanılması konusunda defalarca kaygılarını dile getirdi.